İyisiyle, kötüsüyle bir seçim daha atlatıldı ve evvelden beri söylediğim üzere Trump tekrar ABD Başkanı seçildi.

Aylardır bunun böyle olacağı belliyken son ana kadar, “Yok kadınlar sandığa gidecek ve Harris böyle kazanacak” türünden tuhaf yorumlar yapan TV analistlerimizle bunun tartışmalarına giriyorum orada burada, lakin ikna olmak gibi bir vaziyetlerine rastlamadım. New York’un göbeğindeki sokak röportajlarında bile kadınlar Trump’a oy vereceklerini söylerken bu neyin optimistliğiydi acaba?

Hepsi de ekseriyetle ertesi gün “Peki Trump dönemi ne olacak?” analizlerine başladı hiçbir şey olmamışcasına.

Daha tuhafı, tezlerinde “Amerikan demokrasisini” baz alan profesörlerimiz bir anda Amerika’da aslında demokrasi, yerleşik kurumlar ve güçler ayrılığı olmadığını fark edip ifade etmeye başladılar.

Gel gelelim diğer taraftan ülkemiz tam gaz enflasyon sarmalındayken, birden bire tecrübe ve bilgisiyle Merkez Bankası’nın en güvenilir ismi Sn. Cevdet Akçay çıkıp “Yahu biz niye enflasyon açıklayıp buna göre fiyat belirliyoruz? Böyle oldukça zam üzerine zam devam ediyor. Maaşa zam, enflasyon artışı ikilisinden kopamıyoruz. Bir noktadan sonra ileriye göre endeksleme yapmamız gerekiyor” minvalinde bir söyleme attı ortaya.

Bunun daha okunabilir halini size şöyle izah edeyim: Kaynak yok, harcamalarda kesintiler istenilen düzeyde değil, dünya meteliğe kurşun atarken biz yine keyifteyiz. Madem öyle, kimin ne kazanacağına önden biz karar verelim. Açlıktan ölen ölür 2-3 seneye, kalan sağlar da bizimdir.

Öte yandan siyasi manevralardan anladığımız üzere bir erken seçim havası esiyor deniyor. Ben bu ihtimali yakın-orta vadede olabilir görmüyorum.

Şu an iktidarın yegane gündemi Anayasa değişikliği ve bu vesileyle bir süre daha iktidarda kalabilme kabiliyeti.

Bunun için önünüze “Yahu alfabeyi bile değiştiremiyoruz, kardeşlerimizle ortak alfabemiz bile olamıyor” a kadar uzanan türlü argümanlar serilecek.

Özel sektör ise bambaşka bir vaziyette.

Son bir yıldır Türkiye’nin belli başlı en büyük (?) şirketlerinde icranın başındakilerin çoğunlukla yönetim kusurlarını yok yere daha alt kademelere türlü eziyetlerle (ofise dönün, mobing vb.) yansıtma ve nedensiz bir öc alma psikozuna girdiklerini görüyoruz.

Yakın zamanda bilinen bazı şirketlerin lider kademelerinde çokça değişiklikler olacak bu nedenle.

Benzer kaoslar nedeniyle normalde görev süresi dolan ve rotasyona gidilecek bazı holding CEO’ları da bir süre daha göreve devam etmek durumunda kaldılar. Bir yandan da “gelenin gideni bi hayli aratacağı” gerçeğiyle yüzleşti çoğu kurum. Successor yetiştiremiyor sistem artık.

Pandeminin ardından yapılan cicili bicili sevimli şirketlerimiz var iletişiminden zaten son 1,5 yıldır eser yok. 2-3 sene evvel iş dünyası çalışanları “resilience” filan diye kavramlara oturtup gezdiriyordu.

Ama bugün inandırıcı bir motivasyon bazı da yok. Olsa da inananı yok, dünya genelinde de benzer zorluklar var. Herkes ikinci pandemi dönemi gibi yönetim pratiklerinde, fakat bu kez ana unsurlardan biri yok, o da para ve paraya erişim.

Bu nedenle gelişmiş ekonomilerde; “Daha küçük ve daha etkili” şirketler kavramını sıkça duyar olduk bir süredir. Orada da governance problemlerine bir standart bulmaya çalışılıyor.

Bakıp göreceğiz hep birlikte.

Hepinize iyi haftalar diliyorum.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Gündem

🗳️ 2024 ABD başkanlık seçimlerinin ardından Donald Trump'ın yeniden göreve gelmesini, yapay zeka (YZ) politikalarında önemli değişikliklerin habercisi olarak görenler var. Kampanyanın destekçilerinden de anlaşıldığı üzere Trump yönetiminin, YZ alanında daha az regülasyon ve daha fazla inovasyon odaklı bir politika izleneceği aşikar.

Hatırlarsanız Biden yönetimi, Ekim 2023'te YZ'nin güvenli ve sorumlu geliştirilmesi ve kullanımı üzerine kapsamlı bir yürütme emri yayımlamıştı. Bu emir, kurumların YZ sistemlerini değerlendirip riskleri azaltmasını ve YZ'nin etik kullanımını teşvik etmesini amaçlıyordu. (Yerseniz)

Trump, seçim kampanyası sırasında Biden'ın YZ yürütme emrini "tehlikeli" olarak nitelendirmişti ve göreve geldiğinde bu emri iptal edeceğini söylemişti. Trump'ın platformu, Biden'ın emrinin YZ inovasyonunu engellediğini ve "radikal sol fikirleri" dayattığını savunuyordu.

Trump yönetiminin, YZ alanında daha az regülatif bir yaklaşım benimsemesi, başta AB olmak üzere dünyanın geri kalanı için çok acı verici olacak. Bi kere Draghi’nin tekrar her yerde boy gösterip “Oğlum ben size demedim mi?” laflarını dinlemek zorunda kalacağız.

Teknoloji devleri de bu durumdan sonuna dek faydalanacak, geçtiğimiz haftanın girişinde neden hiç birinin daha evvel yaptıkları gibi Demokrat bir adayı desteklemektense “tarafsız” kaldıklarını yazmıştım. Öte yandan Elon Musk'ın Trump'ın kampanyasına yaptığı yatırımlar da bütün bu olacakların zaten habercisiydi.

Özetle; Trump yönetiminin YZ politikaları, inovasyon ve regülasyon arasındaki dengeyi yeniden tanımlayacak. Daha az regülasyon, hızlı teknolojik gelişmeleri teşvik edebilirken, etik ve güvenlik konularının geri planda kalması, işin mutfağında olmayan Türk konuşmacıların ıvır zıvır muhabbetlerine daha çok maruz kalacağınız manasına geliyor.

ABD için bu konuda iki önemli hadise var;

İlki Çin kaygısı. Her ne kadar Nobel’liler için, Çin yapay zekayı yalnızca halkı daha iyi gözlemek (sanki ABD ne için kullanıyorsa) ve baskı altında tutarak demokrasiyi yok etmek için kullanıyor olsa bile kazın ayağının yalnızca öyle olmadığı, Çin’in bu alanda elindeki varlıkları kapalı kartla oynaması ABD’yi tedirgin ediyor içten içe.

İkincisi ise bu hadise ile ilgili varılabilecek her türlü yeniliğe kendi sahip olmak istiyor. Bu da regülasyonları dümdüz edecek demektir. Bu vakite kadar AB’nin ABD şirketlerine kestiği haraçlar da faydasız olacak. Dünya Ticaret Örgütü’nde bu konu özelinde sıkça şikayetler ele alınacak.

Dahası yine bu alandaki gerekli tüm altyapı yatırımlarının da önü açılacak.

Yani “Arılar var diye nükleer santral kurmayalım” veya “Çipleri orda burada üretip getirelim” durumu olmayacaktır. Ayrıca bakmayın Biden döneminde Intel nedeniyle çok dalgasını geçtik fakat CHIP Act’in yavaştan işe yaradığını TSMC’nin ABD’deki fabrikasında yapılan üretimin Taiwan’ı geçmesinden görebiliriz.

Her halükarda bize yine kullanma tarafı düşüyor.

(Tümüyle karma gelişmelerden ibaret görüş olduğu için link mevcut değildir)

🪫 Hazır nükleerden söz etmeye başlamışken bu konudan devam edelim.

Öncelikle şunu net belirtmek gerekiyor ki gelecek zamanlar için, bilhassa endüstriyel kullanımda yeşil enerji dediğimiz kategoriye dair ürünler net birer seçenek değil. Bu nedenle muhtemelen yakın zamanda “temiz nükleer” kavramını sıkça işiteceksiniz. AB bu alanda da yükselen enerji fiyatları yüzünden çok gol yiyecek.

Artan enerji maliyetleri ve ihtiyacı nedeniyle şirketler kendi güç ünitelerini, yoğunlukla nükleeri tercih ederek kurma çabasındalar.

Geçtiğimiz haftanın gündem maddelerinden birisi de Meta’nın yeni veri merkezi için kurmaya niyetlendiği nükleer santrale bölgedeki endemik bir arı türü nedeniyle izin verilmemesiydi, fakat bütün bu olan biten içerisinde yalnızca bir detay olarak ele alabiliriz.

Bu alanda at koşturan bir diğer şirket de şüphesiz Google;

Google, yapay zeka destekli veri merkezlerinin enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla, Kairos Power ile küçük modüler reaktörlerden (SMR) enerji satın almak için bir anlaşma imzaladı. Bu, dünya çapında bir şirketin birden fazla SMR'den enerji satın almayı taahhüt ettiği ilk anlaşma.

Kairos Power, 2030 yılına kadar ilk reaktörünü, 2035'e kadar ise ek reaktörleri faaliyete geçirmeyi planlıyor. Google, bu reaktörlerden toplamda 500 megavat enerji satın almayı hedefliyor. Bu hamle, Google'ın artan enerji talebini karşılamak ve karbon ayak izini azaltmak için nükleer enerjiyi bir çözüm olarak değerlendirdiğini gösteriyor.

Kairos Power'ın geliştirdiği reaktörler, güvenlik, verimlilik ve maliyet etkinliği açısından avantajlar sunan erimiş tuz soğutma sistemi kullanıyor. Ancak, nükleer enerjinin güvenliği, atık yönetimi ve yayılma riskleri konusundaki endişeler devam ediyor. Bu anlaşma, gelişmiş nükleer enerjinin ticarileşmesine katkı sağlayarak, bu endişelerin giderilmesine yönelik bir adım gibi de görülüyor.

Beni takip edenler hatırlayacaktır, zaman zaman bu konuya değiniyorum. Bilhassa Bill Gates’in desteklediği TerraPower ve Çin’e son anda engellenen santral anlaşması konusunda yazmıştım sıkça.

Bu teknolojiler tümüyle kontrolümüz dışında kalacak toprak parçasında kurulacak olan eski nesil nükleer santrallerin aksine daha verimli ve daha az atık üreterek enerji üretimi yapabilme kabiliyetine sahipler.

Görünen o ki batı bir biçimde bu yeşil enerji işini sahra altı ülkelere iteleyip tekrar nükleere tam gaz yönelecek.

Link >

👨🏻‍💼 Bu bültende ekseriyetle işten çıkarma haberlerine değindiğim için biraz da aksi durumları iletmek istedim.

Salesforce yeni AI ürünü olan AgentForce’un satışı için 1000 kişiyi işe almayı planlıyor.

Marc Benioff bir mesajda, işe alım artışının yeni yapay zeka ürünü için “müthiş bir ivme”den faydalanmayı amaçladığını söylemiş. (Yani madem bir hype var, biz niye faydalanmayalım ki?)

“Agentforce sadece iki hafta önce kullanıma sunuldu ve müşterilerimizden inanılmaz geri bildirimler alıyoruz.” (Tipik Benioff)

Salesforce, bu yıl AI stratejisini, müşteri desteği veya satış geliştirme gibi görevleri insan müdahalesi olmadan tamamlayabilen ajanlar — araçlara — odaklanacak şekilde değiştirdi. Agentforce geçen ay yaklaşık agent başına konuşma başına 2 dolar fiyatla piyasaya sürdü.

Son iki yılda Salesforce, giderlerini azaltmak için işten çıkarma yaptı. Ocak ayı sonunda, Salesforce’un 72.682 çalışanı olduğu bildirilmişti..

ServiceNow ve Microsoft gibi diğer üreticilerin de otonom ajan hizmetleri var. Benioff, Microsoft’un AI servislerini defalarca eleştirmişti. “Copilot’un müşterilere nasıl sunulduğuna bakınca, hayal kırıklığına uğruyorsunuz” diyen Benioff, geçen ay Microsoft’un AI asistanları için marka ismini belirterek X platformunda bir gönderi yaptı.

Geçen hafta da söz ettiğim gibi multiagent dönemine girdiğimiz şu zamanlarda bu gibi sataşmaları daha çok işiteceğiz.

Fakat gerçek şu ki halihazırda bilhassa kurumsal kademede Microsoft ve Anthropic dışında kullanışlı bir araç yok gibi.

Link >

🚗 Bu olayı çok enteresan ve bulunduğumuz zaman diliminde halen gerçekleşmesi bayağı bir efor istediği için gündeme aldım.

Hani Ahmed Arif, Uy Havar’da diyor ya;

“Düşün, uzay çağında bir ayağımız,
Ham çarık, kıl çorapta olsa da biri”

Bu tabir tam da bu vakaları yaşatmayı, bu teknoloji ve araçlarla bugün yaşatmayı başarabilen şirketleri tarif ediyor.

Geçtiğimiz günlerde Hertz, araç kiralama hizmeti için “limitsiz kilometre” sunduğu bir müşterisinin yanlışlıkla tutuklanmasına neden olmuş ve kamuoyundan özür dilemek zorunda kalmış.

Müşterisinin kiraladığı aracın “limitli kilometre” olduğu iddiasıyla müşterisini hırsızlıkla suçlamışlar.

Olay, Hertz müşterisi Annie Dow'un kiraladığı aracın sözleşmesinde “limitsiz kilometre” şartı bulunmasına rağmen, firmanın yetkililerinin bunu es geçip, aracın hırsızlık gerekçesiyle polise bildirmesiyle yaşanmış. Dow, polis nezaretinde saatler geçirmek zorunda kalmış ve Hertz’in bu konuda yaşanan yanlışı kabul edip özür dilemesiyle olay basına düşmüş.

Hertz’in geçmişte de benzer vakalarının olması, insana “Yahu 2024’deyiz ama acaba bir CRM ve Operasyon Yönetimi filan mı?” diye sorduruyor.

Gerçi bu araç kiralama hadiselerinde ben daha memnun olabileceğim bir vakaya şahit olmadım. Daha kiosk’a giderken gerilim başlıyor her daim.

Link >

Haftanın Görseli

Share

Tüm dünyanın haklı olarak ABD seçim sonuçlarına odaklandığı zaman dilimindeyiz.

Bundan beş yıl evvel, bugünkü veriler ışığında “Dünya barışı için Trump” ve “P. Diddy’nin klanından Jennifer Lopez’in önerdiği Kamala Harris” arasında bir seçimin olacağını söyleseler“ muhtemelen, “Oğlum malı nerden alıyorsun” derdik.

Tabii ki ilk Biden dönemindeki beklenen senaryo Biden’ın başkanlığın yarısında rahmetli olup yerine Kamala’nın geçmesi ve sonraki döneme kadar en azından kendini göstererek bir kampanyaya başlaması üzerineydi.

Fakat Biden’ın hayata tutunmaktaki inadı ve üzerine zihinsel fonksiyonlarının kendini iyiden iyiye yok etmesine rağmen başkanlık adaylığına girmesi demokratları dağıttı.

Üzerine Çin’in büyüyen baskısı, Rusya-Ukrayna çatışması (ki bu hadiseyi Avrupa’ya itelediler çoğunlukla) ve en son İsrail’in pervasızlıkları nedeniyle daha da dar bir alana sıkıştırdı demokratları.

Tabii ki size “ABD Seçimleri Ekonomiyi Nasıl Etkileyecek” türünden bomboş ve suya sabuna dokunmayan analizlerde bulunmayacağım. Sadece bu süreçle ilgili dikkatinizi çekmenizi istediğim birkaç başlığı aktaracağım.

1. Elon Musk ve Trump Taraftarlığı

   Musk’ın ABD başta olmak üzere farklı devletlerle iş ilişkileri herkesin malumu, otokratlarla arasının ne kadar iyi olduğunu da biliyoruz.
   
   Şu an dünyanın en büyük medya şirketi diyebileceğimiz bir platforma da sahip olması bu açık desteği daha da ilginç hale sokuyor. Sırf bu nedenden de çok fazla ahlaki eleştiri alıyor ancak yine de Trump’a aleni desteğini göstermekten çekinmiyor. Ha burada Michael Bloomberg başta, bütün konvansiyonel medya alenen Kamala Harris lehine harıl harıl çalışırken Elon Musk’a ahlak yönünden yapılan eleştiriler sistemin geldiği tuhaflığı gösteriyor bizlere.
   
   Peki bu adam neden Trump’ı destekliyor?

   Devlet kontratları ve teşvikleri desek bu rakam SpaceX için yaklaşık 10 milyar dolar seviyelerinde, ki dişe dokunur değil. Ha sonrası ne olur bilinmemekle birlikte Musk’ın hayatının kalanını adadığı uzay takıntısı için önemli ölçüde devlet desteğine ihtiyacı olacak.
   

2. Jeff Bezos’un Tarafsızlığı ve Diğerleri
   Bakın burası çokomelli. Evvelki seçimlerde Jeff Bezos özellikle demokratlara olan açık desteğini açıklamaktan çekinmemişti. Fakat bu seçimlerde sahibi olduğu medya şirketlerinin herhangi bir adayı desteklemediğini açıklaması enteresan bir gelişme oldu.

   
   Washington Post neredeyse 30 yıldır ilk kez bir adaya açık destek vermedi.
   
   Bu açıklamanın hemen ardından sahibi olduğu Washington Post’un yaklaşık 250.000 okuyucusu aboneliklerini iptal etti. (Link)
   
   Öte yandan Bill Gates, Mark Zuckerberg, Larry Page, Tim Cook gibi profillerin hiç biri herhangi bir adaya destek açıklamadı.

Şimdi bu profillerin milyarder olmalarının dışındaki en büyük özellikleri nedir diyecek olursak, elbette ki dünyadaki neredeyse tüm veriye sahip olmaları. Bu vasıflarını da belli başlı kararları almakta kullandıklarını öngörmek naiflik olmaz.

Yakın zamanda bu sürecin sonunu göreceğiz zaten.

Hepinize iyi haftalar diliyorum.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Gündem

🤖 OpenAI, ChatGPT’ye web arama özelliği ekledi. Bu sayede kullanıcıların güncel bilgilere hızlı ve doğrudan erişimini sağlıyor.

Bu yenilik sayesinde ChatGPT, spor skorları, borsa verileri ve haberler gibi en son bilgilerine erişebiliyor.

Yeni özellik, şimdilik Plus ve Takım kullanıcıları için, önümüzdeki haftalarda ise Enterprise ve Edu kullanıcılarına da sunulacak. Tüm ücretsiz kullanıcıların ise önümüzdeki aylarda bu özelliğe erişmesi planlanıyor.

Tabii bu özellikle birlikte OpenAI’ın aynı zamanda bir biçimde “Kaynak gösterme” durumlarını da bir biçimde ilk öngösterimi de oldu.

Link >

👨🏻‍💼 Yapay Zekanın insanla birlikte doğrudan iş ve operasyona dahil olmaya başladığı multiagent’lar çağına girdik diyebiliriz.

Microsoft’un bu alandaki platformu Copilot’a bu minvalde yeni yetenekler eklendi. Copilot Studio’ya eklenen yeni özellikler dahilinde Microsoft 365 Graph, Dataverse ve Fabric gibi kaynaklardan yararlanarak IT, İK, Finans gibi farklı iş birimlerine hitap eden işleri otonom olarak yapan agent’lar oluşturabilmek mümkün.

Ayrıca, Dynamics 365’e eklenen on yeni otonom agent, satış, hizmet, finans ve tedarik zinciri ekiplerinin verimliliğini artırmayı hedefliyor.

Birebir aynı olmasa da Anthropic de yine bilgisayarınızı kontrol edebilecek yeni bir agent duyurdu. Google da JARVIS kod adıyla benzer bir proje yürütüyor.

Geçmiş sayılarda iş gücünün bu gidişata adaptasyonundan sıkça söz etmiştim. Herkes farkında ki bir şekilde insan kaynağının önemli bir kısmı bu darboğaz nedeniyle bertaraf edilecek. Bu sebeptendir ki düzgün bir yapay zeka stratejisi oluşturmanız şart.

Bakın bu hadise cloud gibi al servisi çalıştır minvalinden gitmeyecek ve çok can yakacak.

Link >

🛰️ Apple, iPhone kullanıcılarına sunduğu uydu tabanlı acil durum iletişim hizmetlerini genişletmek amacıyla, uydu iletişim ortağı Globalstar’ın %20 hissesini 400 milyon dolara satın aldı.

Ayrıca, Globalstar’ın uydu altyapısını geliştirmek için 1,1 milyar dolarlık ödeme de yaparak toplam yatırımını 1,5 milyar dolara çıkardı.

Bu yatırımlar, yeni bir dizi uydu takımı oluşturulması ve yer altyapısının genişletilmesi gibi projeleri kapsıyor. Apple, iPhone 14 ile tanıttığı Acil SOS özelliğini iOS 18 ile daha da geliştirerek, kullanıcıların hücresel sinyalin olmadığı bölgelerde uydu üzerinden mesaj, emoji ve Tapback göndermesine olanak tanımaya başlamıştı.

Son birkaç yıldır gördüklerimizden anlıyoruz ki, Apple günün sonunda GSM operatörlerinin de yerini almak için farklı hamlelere girecek. Aynısını SpaceX de deneyecek muhtemelen.

Apple bu vizyonla zaten 2019’da Intel’in smart phone modemlerini üreten bölümünü 1 milyar dolara satın aldı (Intel’deki vizyon yoksunluğu da bitmiyor), mevcuttaki Qualcomm modemlerini kendi modemleri ile değiştirmek istiyor günün sonunda. Bunun için de 2025’i hedeflemişti.

Fakat ilk prototiplerin problemli olması nedeniyle Apple Qualcomm anlaşmasını 2026’ya kadar uzattı. Bu da 2027’den evvel kendi modemlerini kullanan bir cihazı piyasaya çıkarmayacağını gösteriyor bizlere.

Link >

🚙 Hyundai, hidrojen yakıt hücreli yeni SUV konsepti Initium’u tanıttı.

Performans açısından, Initium 201 beygir gücünde bir elektrik motoruna sahip olacak ve 650 km’nin üzerinde menzil sunacak. Ayrıca, araçta bulunan V2L (Vehicle-to-Load) özelliği sayesinde, harici cihazlara elektrik sağlanabilecek.

Initium konsepti, Kasım ayında Los Angeles Otomobil Fuarı ve Guangzhou Otomobil Fuarı’nda sergilenecek. Üretim versiyonunun ise 2025’in ilk yarısında tanıtılması planlanıyor.

Hyundai’ın 2013 yılında hidrojen yakıtlı ilk seri üretim aracı ix35 Fuel Cell modelini piyasaya çıkaran şirket olduğunu hatırlatmakta fayda var.

Çin etkisi herkesi EV ile ilgili tekrar düşünmeye itiyor. Toyota zaten yıllar yılı EV için ayak diriyordu ve hidrojen odaklıydı fakat herkes gibi onlar da daha fazla direnemediler.

Hidrojene ağırlığı gelecek dönemde daha çok hissedeceğiz muhtemelen.

Link >

Haftanın Görseli

Share Umut Aydın ile 'Meseleler'

Yapay Zeka dışında herhangi bir konuya odaklanamıyor artık dünyamız. Siyasetinden, iş dünyasına içimiz dışımız bilinen bilinmezliklerden ibaret.

Öte yandan ekonomik koşullar sebebiyle seçim atmosferi bile yaşayamayan ülkemiz, 40’lı yaşlarında emekli edilen çalışanlarımız ve daha bir çok şuursuz vaadler silsilesi sebebiyle çok daha zor zamanlardan geçiyor.

Muhtemeldir ki Gezi Parkı Eylemleri sonrası büyük ümit yoksunluğu ile dümeni ülke dışındaki hayatlara kıran büyük bir güruhun ardından, beyaz yakalıların ikinci büyük göç dalgası yakın zamanda gündem olacak gibi.

Hepinize iyi haftalar diliyorum.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Gündem

🇨🇳 ABD ve TikTok bu bültenin vazgeçilmez öğelerinden oldu. Hepimiz bu satırlardan evvelce eyalet eyalet yasaklama haberlerini takip ettik. Fakat konu artık Temsilciler Meclisi’nden 352’ye 65 oyla geçti.

Temsilciler Meclisi’nden geçen yasa tasarısı, ByteDance’in TikTok’un ABD operasyonlarını yerel bir şirkete satması için beş ay öngörmekte. Joe Biden yasanın önüne gelmesi halinde onaylayacağını açıklamıştı zaten.

Öte yandan senelerdir ilk kez Çin Halk Cumhuriyeti Devleti de bu konuda taraf olarak yorum yaptı.

Şimdi birçoğunuz şimdi “Madem Trump’ın bıraktığı yere gelinecekti, o zaman bu demokratlar ne halt etti?” minvalinde sualler geliyordur.

Efenim küresel ekonominin son derece sıkılaştığı vakitler insanlara dünyanın kalanıyla ilgili herhangi bir vaat sunamayacak olan siyaset ve siyasiler tutucu politikalara yönelirler.

Misal açıp X’deki (Former Twitter) ergenliğini yeni tamamlamış gençlere pompalanmış farazi milliyetçiliği inceleyin. Herhangi bir iktidarın bu çocuklara gelecek 10 yıl içerisinde vaat edebileceği bir tek pozitif gösterge yok.

Hal böyleyken kim kalkıp gençlere dünyayı görüp entegre olabilecekleri bir hayat vaat edebilir ki? Onun yerine Ümit Özdağ’lı, dünyadan ve gerçeklikten kopuk bir hayat pompalanıyor. Biden da Trump’laşmış çok mu bu düzende.

Link >

🤖 Elon Musk’ın OpenAI ile olan kavgası bitmiyor.

Geçtiğimiz günlerde OpenAI’yı kuruluş sözleşmesinde bulunan “insanlığa yardım” maksadından çıkarak tümüyle ticari bir kuruluşa döndüğü gerekçesi ile dava etti.

Bilmeyenler için; Elon Musk OpenAI’ın kuruluşundaki destekçileri ve yönetim kurulu üyelerinden biriydi. Fakat daha sonra Tesla’nın yapay zeka faaliyetlerinden ötürü çıkar çatışması doğduğu gerekçesi ile OpenAI ile ilişkilerini kesti. Daha sonra da kendi yapay zeka insiyatifini tanıttı.

Gel gelelim OpenAI son iki yılda dramatik bir iş başarısına dönüştüğünden beri Elon Musk, “Ben nasıl elimden kaçırdım” diye düşünmüş olacak ki sosyal medyadan sürekli OpenAI ve Sam Altman’ı eleştiren postlar atmakta.

OpenAI’ın kuruluş felsefesine uyup ürünlerini açık kaynak kodu ile paylaşması gerektiğini söyleyen Musk, şirketi “ClosedAI” diye dillendiriyor artık.

Öte yandan OpenAI bu hafta yaptığı açıklamayla Elon Musk’ın dava konusu ettiği “Kuruluş Sözleşmesi”nin aslında hiç var olmadığını ifade etti.

Bununla birlikte Musk, X’in geliştirdiği yapay zeka ürünü Grok’un tüm kodlarının açık kaynak olarak yakında yayınlanacağını duyurdu.

Şahsen Grok’la bir süre evvel haşır neşir olmuş biri olarak fikrim “yapsa ne, yapmasa ne” yönünde.

Açık kaynak olarak mevcut çok daha gelişmiş büyük dil modelleri mevcutken X’in sırf politik baskı için bu harekete girdiğini hepimiz idrak etmişizdir.

Link >

👨🏻‍⚖ AB geçtiğimiz hafta yapay zeka alanında dünyadaki ilk geniş çerçeveli düzenlemeyi yasalaştıran mercii oldu.

Kategorilendirilmiş riskleri baz alan yasa, farklı durumları farklı kategorilerde değerlendiriyor.

Misalen insanları sosyal olarak skorlama veya manipüle etmeye yönelik yapay zeka uygulamaları “kabul edilemez” kategorisinde değerlendiriliyor. Öte yandan eğitim, işe alım ve uzaktan biyometrik veri toplamak gibi işlerde kullanılan yapay zeka uygulamaları ise “yüksek risk” sınıfında değerlendiriliyor.

Yasa ayırca OpenAI ve Google gibi üretken yapay zeka platformu sağlayıcılarının modellerini eğitmek için kullandıkları içeriklerin tümünün kaynak bilgisinin paylaşılmasını da zorunlu kılıyor.

Link >

🧠 Elon Musk’ın insan beynini akıllı cihazlarla entegre etme amacıyla kurduğu Neuralink şirketi ilk insan implantını gerçekleştirdi.

Daha evvel bir kısım hayvan denekle yapılan çalışmalarda sonuçlar önemli ölçüde hayvanların ölümüyle sonuçlanmıştı. Geçtiğimiz senenin ilk yarısında ise FDA implantın insanlar üzerinde denenmesi için izin vermişti.

Geçtiğimiz günlerde Elon Musk, PRIME ismini verdikleri proje ile ilk insan implantını gerçekleştirdiklerini ve her şeyin yolunda gitttiğini açıkladı.

Denek ve sonuçlarla ilgili net bilgiler henüz belli olmamakla birlikte geçtiğimiz hafta kanser başta olmak üzere bazı tıbbı vakalarda Neuralink’in bazı yeni çözümler sunabileceğine dair demeçler ortaya çıktı.

Haftanın Görseli

Share Umut Aydın ile 'Meseleler'

Eminim ki bir çoğunuz haklı bir öngörüyle bu bültenin bir daha e-postanıza düşmeyeceği konusunda hemfikirdiniz. Fakat gelin görün ki hayat sürprizlerle dolu.

Bu bülten ile ilgili birkaç hususu tekrar hatırlatmak isterim; evvela bu bültende okuduğunu her satır bizzat tarafımca yazılıyor. Yani ne bir yapay zeka uygulamasına “Bu hafta teknoloji alanında olan bitenle ilgili bir newsletter hazırla” diye prompt giriliyor. Ne de başka editörlere yazdırılan içerikleri kendi adımla sizlere dağıtıyorum.

Hal böyle olunca bülten hayat ve iş yoğunluğunun hengamesinde son sıralara kalıyor.

40. sayı için çok daha farklı fikirlerim vardı, lakin sonrasına bakacağız artık.

Umuyorum ki eski senkronumuza döneceğiz tekrar.

Hepinize iyi bir hafta dilerim.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Gündem

👎🏻 Tabii ki yine gündeme en çok özlediğiniz o konu olan işten çıkarmalarla başlıyoruz.

Öncelikle Aralık ayında Google reklam departmanından 30.000 kişiyi belirli görevleri artık yapay zeka ile yönetebileceği gerekçesiyle işten çıkarmıştı.

Ocak ayının başında işten çıkarma haberleri cayır cayır gelmeye başladı, önce Cloudflare önemli bir miktarda işten çıkarma yapacağını duyurdu. Daha sonra Twitch (Amazon şirketi) iş gücünün %35’inin (yaklaşık 500 kişi) işine son verdiğini açıkladı.

Daha sonra Riot Games çalışanlarının %11’inin (530 kişi) işine son vereceğini duyurdu.

ebay 1000 kişiyi işten çıkaracağını duyurdu.

Son olarak da Microsoft 1900, Salesforce da 700 kişinin işine son verdi.

Bütün bunlar olup biterken Türkiye’de asgari ücret artışının metrik bellenmesi bilhassa çalışan kesim tarafında büyük hayalkırıklığı ve beklentiyi kolkola sürüklüyor.

Link >

🇪🇺 Ne zamandır oldu olacak, geldi gelecek dediğim hadise sonunda gerçekleşiyor. Apple nihayet cihazlarına AB dahilinde açılabilecek farklı uygulama mağazalarından(AppStore) uygulama yüklenebilmesine izin verecek.

Tabii Apple bu noktada gardını hemen indirmiş değil. Evvela alternatif bir uygulama mağazası kurmak istiyorsanız Apple’a ekosisteminizi destekleyebileceğinizi garanti etmek için 1 milyon Euroluk bir teminat vermek zorundasınız.

Daha sonra kurduğunuz uygulama mağazanızdaki bir uygulamanın indirilme sayısı ücretsiz olsa bile 1 milyonu geçerse indirme başına Apple’a 0.50€ “çekirdek teknoloji bedeli” ödemeniz gerekecek, ki bu da o uygulama için Apple’a ödemeniz gereken 50 Milyon Euro demek.

Bununla da bitmiyor, Apple aynı zamanda uygulamanın geliştiricisinden de aynı miktarda “çekirdek teknoloji bedelini” talep ediyor. Bu da Apple’ın başka bir uygulama mağazasından indirilecek ücretsiz bir uygulama için toplamda 100 Milyon Euro kazanacağı anlamına geliyor.

iOS 17.4 güncellemesi aynı zamanda AB’deki uygulama geliştiricilerin Apple’dan farklı ödeme sağlayıcılardan hizmet almasına da izin verecek. Tabii ki ödeme başına %17 komisyon alarak.

Ayrıca Apple AB içerisinde satılan cihazlar kurulurken Safari harici herhangi bir browserın da seçilebilmesine izin verecek.

Muhtemelen bütün bu kararlar yakın vadede AB tarafından tekrar tenkit edilerek değiştirilme yoluna gidilecek, olacakları göreceğiz.

Link >

🤖 AI destekli taşınabilir asistanlar giderek popülerleşmeye başladı. Önce Humane’in çıkardığı Ai Pin tanıtıldı. Ai Pin, OpenAi (ChatGPT) destekli giyilebilir bir asistan. Üzerindeki kamera ile görüntü işleme ve projektör ile yansıtma kabiliyetlerine de sahip. Kullanıcının e-posta, takvim yönetimi gibi işlevleri yerine getirmesinin yanısıra karşılıklı olarak dil çeviri imkanı da sunuyor.

Ai Pin’den sonra en fazla ses getiren diğer bir ürün de, CES’de tanıtılan Rabbit Tech’in Rabbit R1 oldu.

199 dolara satılan ürün turuncu kare bir tasarıma sahip, 2.88 inçik bir ekrana, bir kameraya, 4 GB RAM ve 2.3Ghz’lik MediaTek işlemciye sahip.

Rabbit OS adında bir işletim sistemine sahip olan cihaz, aynı zamanda telefonunuzdaki uygulamalara erişiyor.

Rabbit OS’in en büyük farkı rakipleri GPT gibi büyük dil modelleri (LLM) kullanırken Rabbit OS’in “Büyük Eylem Modeli” (LAM) kullanıyor olması. LAM ile farklı uygulamalar ve platformlardaki servislerin yönetimi mümkün oluyor. Bunu yaparken de API’lar ve geliştirici ekosistemi oluşturmak gibi zahmetlere girmek gerekmiyor.

Dahili bir arama motoruna sahip olan Rabbit R1 LLM olarak ise Perplexity platformunu kullanıyor.

Her ne kadar early adaptor bir güruh tarafından büyük rağbet görse de bilhassa telefon ve akıllı saatlerin dominasyonu ortadayken çok uzun ömürlü olacakları kanaatinde değilim. Bütün bunları bir app yardımı ile yapmak varken farklı bir cihaz daha taşımak çok da makul değil.

Ayrıca muhtemelen AB tarafında özellikle gizlilik ihlalleri sebebiyle pazar bulmaları çok zor olacaktır.

Link >

🤑 Microsoft, 3 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaşarak, dünyanın en değerli ikinci şirketi olma konumunu korudu.

Apple'ı takip eden Microsoft, yılın başından beri en yüksek piyasa değerine sahip şirket olmak için Apple ile rekabet ediyor. Microsoft hisseleri, %1.6 artışla 405.15 dolarlık rekor bir seviyeye ulaştı ve bu artış, şirketin piyasa değerinin 3 trilyon doları aşmasını sağladı.

Apple hisseleri ise %0.4 artışla 196.04 dolardan işlem görerek 3.03 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaştı. Microsoft, ChatGPT üreticisi OpenAI'ye yatırımıyla, Google, Amazon, Oracle ve Facebook'un sahibi Meta dahil olmak üzere diğer teknoloji devleri arasında yapay zeka alanında piyasa hakimiyeti için öncü olarak görülüyor.

Link >

Share

Yoğun geçen bir haftanın ardından, yine zor bela bülteni sizlere yetiştirmeye çalıştım. Biliyorum daha iyi ve fazlasını hak ediyorsunuz, fakat yoğun seyahatler ve gündem itibariyle ancak ulaştırabiliyorum.

Ayrı kaldığımız süreç boyunca not aldıklarım aşağıdaki gibi.

Bu arada 40. sayı için çok güzel bir sürpriz hazırlıyorum sizler için.

Hepinize iyi haftalar diliyorum.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Share

Gündem

📉 Geçtiğimiz hafta bültene ara verdiğim süre dahilinde olan biten önemli gelişmelerle ilgili görüşlerimi paylaşmıştım, fakat birkaç kişiden bilhassa Getir’in bazı yurtdışı operasyonlarını sonlandırması ile ilgili bir kelam etmediğim geri dönüşünü aldım.

Arkadaşlar, her şeyden evvel ben bu bültendeki çoğu içeriği olan biteni özetlemekten ziyade olacaklar konusunda fikir sahibi olmanız için yazıyorum. Olan biteni takip edebileceğiniz sürüyle kaynak mevcut zaten.

Bu hadisel özelinde bir seneden fazla bir süre evvel 12. ve 19. bültende olabilecekler ile ilgili paylaştığım görüşler var.

Getir son vakitlerde zaten nakit ihtiyacı içinde olduğu söyleniyordu, hatta sene başında Mubadala ile yapılan bir anlaşma da kulaktan kulağa duyulan hadiseler arasındaydı.

Hal böyleyken operasyonel giderleri düşürüp, gelirinin %96’sını oluşturan Türkiye, Hollanda, İngiltere, Amerika ve Almanya pazarlarında devam etmesi zaten en makul kararlardan.

Daha fazla gider kesintisi ihtiyacı veya regülatör çekişmeleri sebebiyle de bu pazarların (başta Hollanda) bazılarından çıkması olasıdır.

😵‍💫 Geçtiğimiz günlerin bir diğer gündem konusu da “Atatürk” dizisi üzerinden Disney+ oldu.

Aslında somut ve nesnel sebebi soldaki adamın (Bob Chapek) görevden alınarak, sağdaki adamın (Bob Iger) emekliliğini ilan etmesinin üzerinden 2 yıl bile geçmeden tekrar göreve getirilmesi.

Dezenformasyon, halkla ilişkiler ve siyaset açısından son zamanlardaki emsalsiz örneklerden olan vakanın özü ise tekrar göreve getirilen Bob Iger’ın, önceki dönem har vurup harman savurulan yapımlar ve insan kaynağını kârlılık amacıyla biçmesinden ibaret.

Disney Türkiye’deki çoğu yapımı dahil olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki yerel yapımlarının tümünü 5 milyar dolarlık tasarruf planı çerçevesinde iptal etti. Bununla da kalmayıp Türkiye dahil birçok ülkedeki insan kaynağını önemli ölçüde işten çıkarma yoluna giderek azalttı.

Fakat bu konu sosyal medya üzerinden “Ermeni Lobisi başarısı” olarak lanse edildi. Ülke içerisinde de politikacıların başını çektiği bir grup aracılığı ile bambaşka bir noktaya çekildi ve yine halkımızın önemli bir çoğunluğu da bu dezenformasyonla başlayan bir galeyan haline girdi.

Öyle ki; bütün bu olan bitene vakıf, piyasa içerisindeki kişiler kendilerine mikrofon tutulduğunda dürüstlüklerinden haybeye lanet okumadıkları için olmadık hakaretlere maruz kaldılar.

Öncelikle basit mantıkla düşündüğünüzde dijital platformların herhangi bir içeriği bir başka ülkede göstermeme gibi basit teknolojilere senelerdir sahip olduklarını bilmiyor olamazsınız.

Şahsen ben bütün streaming platformların Amerika içeriklerini gördüğüm için, senelerdir bu platformlardaki çok az sayıdaki Türk yapımı hariç herhangi bir dizi veya filme rastladığımı söyleyemem.

Disney Global’in bu konudaki sessizliği ise muhtemelen kendilerini tahmin edemedikleri ölçüde bir vaziyetin ortasına soktukları için şiş ve kebap hesabı yapmalarından.

Ayrıca gerçek Atatürkçülük önünüze konulanı ucuz yoldan kabullenmeyi değil, fikri hür, vicdanı hür ve irfanı hür bir birey olarak irdelemenizi gerektirir.

(Not: Disney ve/veya herhangi bir şirketi ile ticari bir münasebete sahip değilim, yukarıdaki görüşlerimi iletmemdeki temel maksat iletişim çağında herhangi bir mevzunun hangi hızla çarpıtılarak kitleleri harekete geçirebildiğini göstermekten ibarettir.)

Link >

🫰🏻 Yapay Zeka gündeminin hiç kuşkusuz en büyük kazananı Nvidia oldu. Özellikle yaygınlaşan LLM uygulamaları için ihtiyaç duyulan spesifik çipleri üreten şirketin, Kuzey Amerikalı büyük teknoloji şirketlerinin dışında Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi müşterileri de mevcut.

Suudi Arabistan’ın Nvidia’dan 3.000 adet H100 çipi satın aldığı söyleniyor. Öte yandan BAE’nin 2017’den beri Yapay Zeka bakanlığını kuran ilk ülkelerden oldu ve Generative AI ile ilgili bir yönerge çıkarmıştı.

Bütün bunlar olup biterken bu çeyreğin başında Çin’e karşı uygulanması planlanan çip üretimi ile ilgili kritik donanımların ihracatına dair yasak ASML tarafından sene sonuna kadar Çin’e yapılacak ihracatlarla deliniyor gibi görülüyor.

Sonuçlarını takip edeceğiz.

Link >

📲 Elon Musk X’i (Twitter) bir SuperApp yapma yolunda elinden geleni ardına koymamaya ant içmiş belli ki.

Tabii ki bunda Instagram’ın Threads’de yaşadığı hüsran ve Bluesky’ın sorunlarının da müthiş katkıları var.

Önce iş ve çalışan bulma (hiring) özelliğini kısıtlı olarak devreye sokan X, yakın zamanda platform üzerinde sesli ve görüntülü görüşme yapılabileceğini de duyurdu.

Tabii bununla birlikte kullanım sözleşmesini de yenileyen X, kullanıcılarının biyometrik verilerini toplayabileceğine dair maddeleri de kullanıcı sözleşmesine ekledi.

Bütün bu pratikler hepimizin malumu Facebook (Meta) tarafından gerçekleşmişti ve fakat regülatörlerin (Bilhassa AB) ince ayarlarıyla başka bir hale ermişti. Muhtemelen yakın dönemde AB’den X’e karşı yine benzer yaklaşımlara şahit olacağız ve bu hadise daha çok su götürecek.

Link >

Haftanın Görseli

Subscribe now

Bask’ın incisi, İspanya’nın gözdesi San Sebastian’dan hepinize mutlu haftasonları.

Meseleler ne yazık ki yoğun programım yüzünden yaklaşık bir aydır size ulaşamıyordu, fakat azmedip İspanya saatiyle sabah 03’e doğru bu süre zarfında olan biten başlıca gündem başlıklarını sizlere aktarmak istedim.

Bu haftadan sonra daha düzenli bir rutine gireceğimiz kanaatindeyim.

Uzak kaldığımız süreç boyunca olan bitenlerle ilgili benim not ettiklerim ve görüşlerim aşağıdaki gibidir.

Hepinize iyi haftalar diliyorum.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Gündem

📉 Geçtiğimiz haftalarda Elon Musk’ın X (Twitter) kullancılarına bir gün içerisinde okuyabilecekleri twitler ile ilgili limit getirmişti. Her ne kadar bunun sebebini başka uygulamaların Twitter’dan veri çekmesini engellemek olarak izah etse de bir diğer sav da Twitter’ın veri hizmetlerini aldığı Google Cloud’a olan faturalarının artık ödenebilirliğin ötesine geçtiği yönünde.

Bu gelişmenin üzerine Twitter kullanıcılarının bir kısmı Bluesky’a akın etmeye yeltense de Bluesky yeni kullanıcı kayıtlarını durdurdu.

Bütün bu toz dumandan faydalanmaya çalışan Meta da Instagram’ın Twitter klonu olan Threads’i tanıttı.

Mart ayında “Meseleler”in 32. sayısında Meta’nın Twitter’a rakip bir platform üzerinde çalıştığını ve yakın süreçte yayına alacağından bahsetmiştim zaten.

Çıktığı ilk hafta 30+ milyon kullanıcıya ulaşan Thread her ne kadar bir gün boyunca Twitter’dan daha fazla trafik elde etse de daha sonra kullanıcıları (ben dahil) çok tatmin etmemiş olacak ki hızlı bir düşüş trendine girdi. Açıldıktan sonra ki sürenin ardından Threads trafiğinin %75’ini kaybetti.

Bu arada Elon Musk çok da umurumuzda olmayan bir biçimde Twitter’ı rebrand ederek platforma X adını verdi.

Meta, rakiplerinin aksine, geleneksel medyayı kendi çıkarları için kullanabilme kabiliyetine daha çok sahip olduğu ve instagram’da eser miktarda ünlü simayı kendine platform bellettiğinden kısa vadede daha az nitelikli kullanıcılar arasında yer edinebilir.

Fakat buradaki kullanıcı geçişi X’den ziyade TikTok’dan olacaktır.

Link >

🫰🏻 Rekabet Kurumu Ağustos ayının ilk haftası kendi aralarında “centilmenlik anlaşması” yapmak yoluyla, çalışanlarını transfer etmeme vb. istihdam koşullarında anlaşma yaparak rekabeti ihlal ettikleri yönünde yaptığı soruşturmada toplam 27 şirkete ceza kesti.

Bu şirketlerin kendi aralarında yaptığı anlaşma ile bilhassa maaş ve çalışan transferi konusunda uzlaşarak hareket ettikleri belirlenmiş.

Soruşturma sonucu toplam 151.147.901,82 TL ceza alan 16 şirket; D-Market, Vodafone, Zeplin Yazılım, Arvato Lojistik, Çiçek Sepeti, Sosyo Plus, TAB Gıda, Vivense Teknoloji, Türk Telekom, Binovist Teknoloji, Bilge Adam, Flo Mağazacılık, KoçSistem, LC Waikiki, Veripark.

Uzlaşma yoluna giderek toplam 101.039.554,64 TL cezayı kabullenen 11 şirket; Adeo Bilişim, Dsm Grup, Getir Perakende, Bitaksi Mobil, Beymen, oBilet, Garanti Bilişim, Doğuş Bilgi İşlem, Commencis Teknoloji, Future Teknoloji, Yemeksepeti.

Bu konuda iki noktaya değinmek istiyorum. Öncelikle bu pratik her ne kadar iş ahlakı, çalışan hakları ve rekabete aykırı olsa da dünyanın kalanında eşine rastlanmayan türden hadiseler değil. Bilhassa olayın açığa çıktığı ilk vakitlerde sosyal medyadan “Böyle bir şey ABD’de olsa neler neler olurdu, oradaki şirketler daha ahlaklı” minvalinde deneyim ve gerçeklikten uzak yorumlara maruz kaldım.

Kapitalizm’i kendine ilke edinmiş tüm piyasalarda ABD ve Avrupa dahil benzeri vakalar yaşanıyor ve yaşanmaya da devam edecek.

Bir diğer görüşüm de bu şirketlerin tümünün birbirleri ile birlikte organize olup bu kararları almadıkları yönünde. Listedeki şirketlerin önemli bir kısmı ile senelerce ya iş yapmışlığım yahut dostluğum var. Tümünün ortak paydada bulunup da ortak karar alabilecekleri bir platformun var olma olasılığı bana çok düşük geliyor.

Muhtemelen belli başlı şirketlerin birbiri ile olan etkileşimlerinden yola çıkılarak soruşturmanın kapsamı genişletilmiş.

Benzeri haberleri yakın zamanda farklı endüstriler için de duyacağız sanırım.

Link >

💸 Taksicilerin korkulu rüyası ve IQ’su odası sıcaklığının üzerindeki tüm teknoloji endüstrisinin biricik eğlencesi Martı adam sonunda dediğini yaptı ve Martı’yı görkemli biçimde (!) New York Borsa’sında işleme soktu. 8,69 Dolar’dan işlem görmeye başlayan Martı hisseleri işlem görmeye başladığı ilk andan itibaren çakıldı, yazıyı yazdığım bugün ise 0.92 Dolar’dan işlem görüyordu.

30 senedir bilfiil bu endüstrinin içerisindeyim ve hep “Neden biz teknoloji üretemiyoruz” veya “Bizden neden teknoloji şirketi çıkamıyor” sorusu sorulur.

Bu vaka da bu sorunun yanıtı için çok güzel örneklerden.

Türkiye’de kendini teknoloji şirketi olarak nitelendiren kuruluşlar eğer “girişimcilik” kulvarında koşuyorsa nominal değerler, halka arz ve yatırım mevzuları etrafındaki gündemlerle var etmeye, nisbeten kurumsal bir organizasyonsa kelle sayısı üzerinden var etmeye çalışıyor.

Niltelik/Nicelik arasındaki uzun ince yolda asla var olamayan bu kolaycı zihniyetler Türkiye’nin teknoloji endüstrisindeki vasatlığının temellerini oluşturuyor.

Link >

🫱🏻‍🫲🏼 Türk şirketleri ve ABD Borsaları diyince akla gelen bir diğer skandal olan Hepsiburada’nın NASDAQ’da işleme çıkmadan evvel yalan beyan vererek yatırımcıları yanılttığına dair açılan davada yeni gelişmeler var.

SEC en son taraflara “Beni bu işle uğraştırmayın, lakin doğru düzgün bir kanıt da bulamadım o nedenle kendi aranızda anlaşın” diye telkinde bulunduktan sonra Hepsiburada iddia sahiplerine 13.9 milyon dolar ödeyerek uzlaşma yoluna gitti.

Link >

🚗 Tesla’nın Türkiye’de satışlara ve hatta dağıtıma başlamasının ardından otomotiv endüstrisinde dengeler değişti.

Mayıs ayından itibaren Model Y’nin teslimatlarına başlayan Tesla, 2 binin üzerindeki teslimatla ülkenin en çok satan elektrikli otomobili oldu.

Tesla’yı sırayla MG, Renault ve TOGG takip etti.

TOGG son vakitlerde üretim ve teslimat problemlerini nisbeten çözmüş görülüyor. Kişisel kanaatim yılın son çeyreğinde TOGG’un elektrikli araç satışlarında liderliği alacağı yönünde.

Link >

Haftanın Görseli

Share Umut Aydın ile 'Meseleler'

Seçim sonrası her açıdan sakin geçen bir döneme girdik.

Beklenildiği ve atanan yönetim kadrosundan da anlaşılabildiği üzere ortodoks iktisadi politikalara dönüş için bir hareketlenme mevcut. Fakat yine rakamlardan anlayabildiğimiz üzere piyasanın bu yönelime güveni pek yok gibi.

Konuştuğum/konuşan her analist ve ekonomist “Dur hele bakalım ne kadar durabilecekler” ortak paydasında buluşuyor.

Muhtemeldir (ve mantıken) ki önümüzdeki hafta sert bir faiz artışı ile enflasyon zapt-u rapt altına alınmaya çalışılacak. Tersi veya eksik bir hamle de zaten kötü olan durumu daha da sıkıntıya sokacak. Her halükarda parasızlık ve yapısal problemler zor günlere gebe.

ABD’de FED 15 ay sonra ilk kez faiz arttırmadı, fakat “gerekirse daha da arttırırız” söylemini yineledi. SEC’nin ABD dışı kripto borsalarını sıkıştırması ve Binance’in Rus müşterilere ambargoyu kaldırmasının devamı takip edilmesi gereken bir diğer gündem.

Hepinize iyi haftalar diliyorum.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Gündem

👓 Apple WWDC konferansında yaptığı bir duyuru ile uzun zamandır “Ha bugün, ha yarın” diye beklenen AR/VR headseti Apple Vision Pro’yu tanıttı.

Meseleler’in Ocak ayındaki 30. sayısında ürünün nasıl olabileceği ile ilgili bir öngörüye yer vermiştim ve nihai duyurulan ürün neredeyse birebir aynı özelliklerde 500$ farkla çıkmış.

En yeni Mac’lerde kullanılan M2 işlemci ve kamera gibi inputları işlemek için R1 işlemci barındıran Vision Pro, 23 milyon piksele ve 96Hz yenileme değerine iki micro-OLED ekranla geliyor.

İki saatlik harici bir bataryası olan ürünün bataryasını sonda gibi bi tarafınıza iliştirerek kullanmanız gerekiyor. Bu anlaşılabilir bir durum, zira o ölçekte bir batarya ürüne entegre olsaydı muhtemelen kullanıcılar bir süre sonra boyun fıtığı olurlardı.

İçerisinde 12 kamera ve 5 sensör barındıran cihaz harici ortamdaki hareketleri algılamakla kalmayıp gerçek zamanlı 3D haritalama da yapabiliyor. Ayrıca LiDAR sensörü de derinlik ve konum algılaması yapıyor.

Apple’ın bu ürün için aldığı yüzden fazla yeni patenti var. Nöroteknoloji alanındaki birçok yenili de içerisinde barındıran ürün, vücudunuzun verdiği reaksiyonlara göre yapacağınız işlemleri önceden algılama yeteneğine bile sahip.

visionOS adında bir işletim sistemine sahip olan Vision Pro, Safari, FaceTime ve AppleTV+ uygulamalarının 3D ortamda çalışabilir sürümlerini de içeriyor.

Vision Pro aynı zamanda Mac’iniz için harici bir ekran olarak da çalışabilecek.

2024’ün ilk çeyreğinde 3.499$ satış fiyatıyla çıkacak olan Vision Pro’dan sonra Apple’ın daha ucuz ve erişilebilir ürünlere yönelmesi muhtemel.

Link >

💻 Intel Polonya’da 4.6 milyar dolarlık yatırımla 2000 kişinin istihdam edileceği bir yarı iletken birleştirme ve test merkezi açıyor.

Intel yakın zamanda Alman Devleti ile yaptığı bir anlaşma çerçevesinde Almanya’da 10.9 milyar dolarlık bir anlaşma ile bir tesis daha kuracak. Avrupa geneline yayılma stratejisini de Fransa ve İrlanda ile devam ettirecek.

Bütün bu yatırımlardaki teşvikler AB’nin çip ve yarı iletkenlerin temini için dışarıya bağamlılığını azaltmak ve ABD ile tırmanan ticari gerilimin sonuçlarından etkilenmemek için yapılıyor. Fakat gelin görün ki AB’nin bu stratejiyi ABD şirketleri ile yürütmesi ayrı bir tartışma konusu bittabi.

Ha bütün bunlar yaşanırken Türkiye’deki yabancı menşeili dünyanın en büyük şirketleri de son bir aydır 3-5 bin dolar alıp ödemelerini yapabilmek için bile bankalarla çingene pazarlığı yapıyorlar.

Link >

👩🏻‍💻 Gallup'un senelik çalışan araştırma raporu çıktı.

İlk gözüme çarpanlar:

1. Aktif bağlı çalışanların remote ve onsite lokasyonlardaki stres seviyelerindeki farklılık.

2. Çalışanlarda yıllara yayılarak artan stres seviyesi. Türkiye'deki çalışanlar %68'lik oranla DÜNYA GENELİNDE günlük iş hayatında en fazla stres yaşadığını belirten çalışan gurubu olarak görünüyor. Şaşılacak bir durum değil.

3. Covid zamanı şirketlerdeki "Wellbeing" trendinin düşüşü. Son bir yıldır rutine oturan işten çıkarmalar ve kötüye giden ekonomik göstergeler şirketleri kendi koşullarını oluşturma ve işine gelenlerin de buna uymasını dayatıyor. Yani çalışanı el üstünde tutma refleksi gitgide azalıyor.

Link >

💸 Dünya bu adamın emekli olup ABD’de politika kariyerine atılmaması için ant içmiş görünüyor.

Tarihinin en büyük satınalması olan (69 milyar dolar) Activision Blizzard anlaşması önce İngiltere’deki piyasa düzenleyici regülatörden red yemişti. Bu hafta ise ABD’den FTC’nin de bu anlaşmayı engellemesi Microsoft için ikinci büyük şok oldu.

Microsoft’un aylardır “Vallahi de billahi de PlayStation ve Nintendo gibi platformlara oyun geliştirmeye devam edeceğiz” taahhütleri ABD’nin Federal Ticaret Komisyonu’nu ikna edememiş.

Öte yandan bu satınalma için çok vakti kalmayan Microsoft, olayı yargıya taşıyarak FTC’nin nihai kararını öne almasını sağlayacak.

18 Temmuz’a kadar Activision Blizzard satınalması tamamlanamazsa Microsoft’un şirkete 3 milyar dolar tazminat ödemesi gerekecek.

Durum onu gösteriyor ki; Brad Smith’in bir süre “Çin bizi bitirecek o yüzden yapay zeka platformlarını regüle etmeliyiz” kampanyasına bir süre ara vermesi gerekiyor.

Link >

🤖 OpenAI’in CEO’su Sam Altman son birkaç haftadır o ülke senin bu ülke benim dünya turnesinde dolaşarak Microsoft’la birlikte yapay zekanın regülasyonu için lobiler yaparken, İngiltere’den enteresan bir haber geldi.

Geçtiğimiz hafta düzenlenen London Tech Week’de İngiltere başbakanı Rishi Sunak, Google DeepMind, OpenAI ve Anthropic’in yapay zeka modellerini araştırma ve güvenlik nedenleri ile İngiliz Devleti ile paylaşacağını duyurdu.

Yapay Zeka platformlarının kısa/orta vadede hayatın her alanına nüfuz edeceği gerçeğinden yola çıkarak bu platformların hangi parametreler, modeller ve verilerle davranış sergileyeceği bilgisine erişim, muhtemelen yeni dünya düzenindeki “güçlü devletler” ayırımını bu kez farklı bir alandan tekrar hepimize gösterecek.

Link >

🚙 Mercedes-Benz, Microsoft ile birlikte ChatGPT yeteneklerini otomobillere getiriyor.

Azure’un OpenAI servislerini kullanacak olan sistem Haziran ayı içerisinde ABD’deki kullanıcıların Beta kullanımına açılacak.

Mercedes-Benz’in araç içi sesli asistanı olan “Hey Mercedes” e entegre olacak uygulama ile doğrudan ChatGPT ile diyalog kurulabilecek. Üçüncü parti plugin desteklerinin de sağlanacağı beta programının üç ay sürmesi hedefleniyor.

“Bizde ne zaman böyle şeyler olur?” diye soranlara ülkemizdeki yasal sakatlıklar nedeniyle connected car platformlarının üreticilerce kullanım dışı bırakıldığını tekrar hatırlatıp biraz daha dert ve keder sahibi olmalarını sağlamak isterim.

Ayrıca piyasada satın alabilecek otomobil bulabildiniz de ChatGPT’lisi kaldı.

Link >

Haftanın Görseli

Share Umut Aydın ile 'Meseleler'

Geçirdiğimiz süreçler bir kez daha bizlere gösterdi ki hayatımıza dokunan toplumda temel görünen değerler, kişi ve kurumların köklü değişikliğe ihtiyacı var.

Artık “mış” gibi duran ve iş dünyasından siyasete, sivil toplumdan, kanaat liderlerine (?) her noktanın sloganlar ve öğretilmiş vasatlıktan arındırılması gerekiyor.

Bunu tekil profiller yerine kitlesel hareketler ve bu hareketlerin içerisindeki kollektif, üretim ve değer odaklı topluluklarla başarabiliriz.

Hepinize iyi haftalar diliyorum.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Gündem

🤖 OpenAI’ın CEO’su Sam Altman ABD Senatosundaki bir panelde yapay zeka platformlarının regüle edilmesinden yana olduğunu ve bunun için yeni bir federal birimin oluşturulması gerektiğini açıkladı.

Özellikle 2024 yılında yapılacak ABD seçimlerini işaret ederek, yapay zeka ürünlerinin bilhassa bu konularda manipülasyon için kullanılabileceği örneğini verdi.

Sam Altman, kurulmasını istediği bu yeni regülatörün bütün yapay zeka ürünlerine lisans vermesini ve ihlaller durumunda bu lisansları geri almasını önerdi.

Serbest piyasanın anavatanında birileri, bilhassa açık ara pazarda bu kadar kuvvetliyken regülasyon talep ediyorsa orada mutlaka öpen bir enişte mevcuttur.

Takip edenler geçen sayıda açık kaynak yapay zeka uygulamaları ve endüstriye muhtemel etkileri konusunda yazdıklarımı hatırlayacaklardır.

Buradaki istek de tam olarak bu bangır bangır ve hızla gelen açık kaynak geliştiricileri hedefliyor. Açık kaynak yeni modeller ve uygulamalar çoğu özellikle Çin menşeili şirketler için çöl ortasında mükemmel bir vaha.

ABD’li bir teknoloji şirketi hele ki “ABD seçimleri” gibi son derece politik bir örnekle bu talebi dillendiriyorsa korku büyük demektir.

Son tahlilde bu alanın regülasyonu çok güç, açık kaynak projeleri bu yolla kısıtlamak daha da güç. Elbette bu mesele daha çok su götürecek fakat sonuç değişmeyecektir muhtemelen.

Bu arada bir detay; OpenAI ChatGPT’nin iOS uygulamasını yayına aldı. Özellikle daha farklı profillerdeki potansiyel kullanıcılara erişim için faydası olacaktır.

Link >

🔺 Bu hafta Eugene Kaspersky blogunda yeni buldukları bir iOS açığını duyurdu ve ortalık karıştı.

iMessage üzerinden iletilen bir mesajla kullanıcının herhangi bir aksiyon almasına gerek kalmadan cihaz üzerindeki mikrofon, anlık mesajlaşma uygulamaları, fotoğraflar ve konum gibi kritik verilere erişilebiliyor.

Triangulation ismi verilen bu saldırı ile aynı zamanda iPhone’un güncellemeleri alması da engellenebiliyor.

Tabii bu son açık yine Apple’ın kapalı kutu olarak tasarladığı ve araştırmacıların erişimine izin vermediği işletim sistemi ile ilgili yeni soru işaretlerine de sebep oldu.

Link >

🫰🏻 Microsoft’un 68.7 milyar dolarlık Activision Blizzard satınalmasının uzun süredir (Metaverse hadiseleri konuşulduğundan beri) takip ediyoruz hep birlikte.

Microsoft’un bu anlaşmayı dünya genelinde tek tek onaylatabilmek için vermediği taahhüt kalmadı sanıyorum. Son olarak geçtiğimiz hafta AB ve hatta Çinli regülatörler bile bu satışa onay verirken İngiltere’nin piyasa regülatörleri cloud gaming’in geleceğinden endişe duydukları gerekçesi ile bu anlaşmayı onaylamadığını duyurdu.

İngiltere AB dışına çıktığından beri benzeri tüm satışlara bir biçimde zorluk çıkarma eğiliminde. Meta’nın GIPHY satın alımında da benzer olaylar yaşanmıştı. Meta son olarak GIPHY’i geçtiğimiz hafta Shutterstock’a satmak zorunda kaldı.

Microsoft bu kararla sonuna dek uğraşacaktır fakat burada asıl odaklanmamız gereken nokta İngiltere’nin bu tutumu ile nereye varmayı hedeflediği.

İngiltere teknoloji şirketlerini çekme, girişimler oluşturma ve yatırım alma tarafında daima AB’den daha pozitif bir tablo içerisindeydi.

Fakat bu ve benzeri kararlar hem girişimler hem de finansman çevrelerinde farklı homurdanmalara sebep olmaya başladı.

Yanıtı aranan soru şu ki; İngiliz yatırım şirketlerinin cebi ne kadar derin? İngiliz regülatörler bu ve benzeri önlemelerle zaten kıta avrupasında çok da derinliği olmayan fonlarla şirketlerin yaşam döngülerini ne kadar stabil tutabilecek?

💰 Nvidia da Apple, Amazon, Alphabet ve Microsoft’un da dahil olduğu 1 trilyon dolarlık değere sahip şirketler kulübüne girdi.

Tabii ki bunun temel nedeni yapay zeka uygulamalarındaki dramatik artış oldu. Bilindiği üzere yoğun işlemci isteyen bu uygulamalar GPU gücü çalışıyorlar ve bu da zaten pazarın %95’ine hakim olan Nvidia ürünlerine daha da artan talep demek.

ChatGPT geçtiğimiz yıl Microsoft’a ait 10.000 adet GPU’dan oluşan bir cluster ile eğitilmişti.

Nvidia hisse fiyatları geçtiğimiz yıldan bu zamana iki kat arttı.

Kah kripto madenciliği kah AI, Nvidia her türlü yolunu buluyor.

Link >

🔗 Elon Musk’ın bir diğer şirketi olan Neuralink geçtiğimiz hafta FDA’den insan deneyleri için onay aldı.

Bilmeyenler için; Neuralink beyine yerleştirilen bir implant ile canlı ve bilgisayar arasında bir arabirim oluşturan teknolojiler üretiyor. 2016 yılında kurulan şirket bu teknoloji ile engelli bireylerin tekrar yürüyebilme, konuşabilme ve görebilme kabiliyetlerini kazanmalarını sağlamayı hedefliyor.

Tabii bu işin bizim bildiğimiz tarafı. İnsan beyninin bir bilgisayarla doğrudan iletişim kurabilmesi daha ne tür fantastik kabiliyetleri getirir tahmin edebilirsiniz.

Neuralink 2021 yılında 60 domuz üzerinde implant denemeleri yapmıştı ve deneklerin tümü ölmüştü.

Link >

Haftanın Görseli

Share

Geçtiğimiz günler gerek seyahatler, gerek iş nedeniyle bir yoğunluk içerisinde olduğumdan bülten biraz aksadı. Bu süreç zarfında olan majör hadiselere yer verdim.

Bunun dışında sevgili Emre Başkan’ın Harvard Business Review Türkiye için yaptığı Çizginin Üstü programında bir söyleşi gerçekleştirdik, buradan izleyebilirsiniz.

Sonraki “Meseleler” e kadar, hepinize mutlu ve sağlıklı bir hafta dilerim.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Gündem

🇨🇳 Bir süredir TikTok’un sansürlenmesi farklı ülkelerin gündemindeyken, ABD’nin Montana eyaleti TikTok’u tümüyle yasaklayan ilk eyalet oldu.

Eyalet Meclisinde yapılan oylamada 54’e karşı 43 oyla alınan karar, imzalandığı takdirde haziran ayı itibariyle uygulamaya geçecek.

Karar uygulanmaya başladığı an ise uygulama mağazalarının TikTok’u Montana’daki kullanıcıların erişime kapatması gerekiyor. Ayrıca eyalet genelindeki Internet servis sağlayıcılar ve mobil operatörlerin de TikTok’a erişimi durdurmaları gerekecek.

Bu karar ABD’nin TikTok’u ülke genelinde yasaklama gündemine atılan odunlardan ilki oldu ve devamının geleceğini de kestirmek zor değil.

Link >

🇷🇺 Rusya-Ukrayna savaşının çok da konuşulmayan bir başka gündemi; “Nitelikli iş gücüne”, en yaygın kapsamıyla da teknoloji çalışanlarına olan etkileri.

Çatışmaların yaşandığı ilk zamanlarda, özellikle Batı Avrupa’da çoğu şirket için offshore geliştirme hizmetleri sunan Ukrayna menşeili şirketlerin çalışanlarının önemli bir kısmına gelen celpler nedeniyle ufak krizler yaşanmıştı. Fakat Ukrayna bu krizi çözdü ve savaş süresince büyüme sağlayabildiği ender alanlardan biri de yazılım endüstrisi oldu.

Zaman ilerledikçe batılı şirketlerin bu konudaki kırılganlıkları daha çok göz önüne yansımaya başladı.

Son olarak Deutsche Bank’ın Rusya’daki teknoloji merkezindeki çalışanlar gündem oldu. Deutsche Bank’ın Rusya’daki teknoloji merkezinde binlerce kişi bankanın kritik yazılım geliştirme süreçlerinde görev alıyorlardı. Patlak veren savaş ile çoğu şirket üzerine yüklenilen “Rusyayı terk ediyormuş gibi yapma” baskısı Deutsche Bank’ın teknoloji merkezindeki 1500 kişiyi Almanya’ya getirmesine ve kalanlarla birlikte Rusya’daki teknoloji merkezinin kapatılmasına varan bir sürece başlangıç oldu.

Bütün bunlar olup biterken Türkiye’de de bu konu ekseninde bir takım gelişmeler oldu.

2020 yılında Türkiye’deki ofisini kapatan Yandex, 2,5 yıl sonra tekrar Türkiye’de ofis kurdu.

Askere alınma endişesiyle Türkiye’ye göç eden, Yandex’in Rus çalışanları için açılan ofis ile birlikte şirket nitelikli iş gücünün önemli bir kısmını istihdam etmeye devam edebilecek.

Link >

🤖 Şu bir gerçek ki, ChatGPT hem etki, hem de kullanım alanları olarak ele aldığımızda yapay zekanın yakın geleceği ile ilgili buzdağının yalnızca görünen kısmını temsil ediyor.

Son kullanıcı seviyesindeki cihazlarda çalışmaya başlayacak modellerin yaygınlaşmasından, daha efektif modeller ve bağlı uygulamaların geliştirilmesine kadar hızla edinilecek gelişmeler bizlere bunun sağlamasını yaptırtacak.

Bültende fırsat buldukça bu gelişmelerin işgücüne olan etkisinden söz etmeye gayret ediyorum. Geçtiğimiz hafta da IBM CEO’su Arvind Krishna’nın bu konu hakkındaki açıklamaları gündem oldu.

Arvind Krishna Bloomberg ile yaptığı söyleşide “Gelecek beş yıl içerisinde IBM’in müşteri ile etkileşimi olmayan iş gücünün yaklaşık %30’unun yapay zeka ile yer değiştirebileceğini” açıkladı.

Başta teknoloji şirketlerinin işe alımları durdurup, büyük işten çıkarmalara başladığı bu dönemde bu açıklamalar gelecekte olabilecekler hakkında sizlere fikir verecektir.

Öte yandan bu duruma farklı bakış açısıyla yaklaşanlar da yok değil. Bilhassa ABD’de bazı öğretmenlerinin insiyatif alarak ilkokul çağındaki çocuklara ChatGPT ve benzeri modellerin kullanımı konusunda eğitimler verdiklerine rastlıyoruz.

Değişimin kaçınılmaz olduğu alanlar için erken hazırlık en makul aksiyon sayılır.

Link >

🔍 Microsoft’un OpenAI ile olan işbirliği artık hepimizin malumu. Bu hafta Microsoft, Bing’e getirdiği yeni güncelleme ile GPT-4 kullanan Bing Chat’i bütün kullanıcılara açtı.

Ayrıca OpenAI gibi Plugin ve Chat History gibi özellikleri de ekledi. Bu da sürdürülebilir diyalog ile Bing’in Chat Bot’una bazı görevleri detaylı ve birbirinden bağımsız platformları dahil ederek yaptırabileceğiniz anlamına geliyor.

Görsel oluşturma ve arama sonuçlarına görsel yanıtlar eklemeyebilme yeteneğinin yanısıra Multimodal arama ile doğrudan Bing’e görsel vererek sonuç alabileceksiniz.

Bütün bu özelliklere ChatGPT için aylık 20$ ödeyip sahip olunabiliyorken Bing tümünü ücretsiz olarak sağlıyor.

Link >

🩵 Twitter’a, Twitter’ın aynı arayüzü ve yine Twitter’ın kurucusunun desteğiyle rakip olarak çıkan Bluesky’ı duymuş olanlarınız vardır.

Henüz bir nevi geliştirme aşamasında olup, yalnızca davet kodu ile girilebilen bu sosyal ağ buna rağmen 55.000 kullanıcı sayısına ulaştı.

Her ne kadar an itibariyle tek yapı üzerinden hizmet verse de, Bluesky’ın vizyonu merkeziyetsiz bir protokol ile farklı moderasyonda çalışan sunucuları birleştirmek.

Özellikle ABD’de Twitter karşıtı medya kişilikleri tarafından sıkça gündeme getirilen Bluesky’ın yakın zamanda daha popüler olmasını bekleyebiliriz.

Benim geçen hafta Bluesky’a katılma imkanım oldu. Sosyal ağlar geliştirmek benim de işimin bir parçası ve buradan yola çıkarak ilk bakışta içerik kalitesi, moderasyon ve ilişkilendirme kısımlarında daha çok yol alınması gerektiğini söyleyebilirim.

Bütün bu bütünleşik alanları dağıtık mimarideki farklı moderasyonla çalışan yapılarda nasıl yöneteceklerini görmek enteresan olacak.

Son olarak; Bluesky ile ilgili bir diğer önemli tartışma ise kullanıcı sözleşmesinde geçen “Kullanıcıların ürettiği ve yüklediği bütün içeriğin hak sahibi Bluesky’dır ve bu içeriği istediği gibi herhangi kullanabilir. Kullanıcılar herhangi bir telif ve hak talebinde bulunamazlar.” minvalindeki maddeler bilhassa dağıtık yapıların felsefesi ile çok da uyuşmuyor sanki.

Link >

Haftanın Görseli

Bültenin sabah saatleri gelme rutini yoğunluk sebebiyle bu ara biraz aksamakta. Fakat her şeye rağmen inatla cumartesilere yetiştirmeye gayret ediyorum.

Sizlerden ricam, eğer okuduklarınızdan faydalandığınızı düşünüyorsanız daha çok kişiye ulaşabilmek adına bülteni çevrenizle paylaşmanız.

Geçtiğimiz hafta gündemde olan bankacılık sektöründeki krizler geçici çözümlerle yönetilmeye çalışılırken, konvansiyonel finans politikaları geliştirenler paranın kriptoya yönelimini engellemek için başta Binance gibi büyük oyuncularını hedefe koyarak enteresan yöntemlere başvuruyorlar.

Bugün Binance ile boy ölçüşecek büyüklükte ABD menşeili bir şirket olsa bu yönelimde ne tür farklılıklar olurdu düşünmek gerek.

Ancak daha evvel bahsetmiştim, bu deve güreşi durumu bir süre daha böyle gidecek.

Yapay zeka alanında aşağıda bahsettiğim “Biraz durup baksak iyi olacak” taleplerinin, kısa vadede yerini çeşitli toplum kuruluşları ve meslek birliklerinin de katılımıyla yerini etik kavramının da dahil olacağı daha geniş bir kampanyaya bırakacağı kanaatindeyim.

Tam da bu noktada Avrupa Birliği’nin çeşitli komisyonlarının da bu tartışmalara yaptırım maşası ile dahil olmasını bekleyebiliriz.

Öte yandan ülkemizde süregelen seçim sürecinde yaşanan arbede çok ilgi çekici.

Halen Türkiye’de herhangi bir seçimin ne Twitter ile ne de popüler figürler/romantizm ile kazanılmadığı bilinci tuhaf bir tercih.

El yordamı ile yapılan iç görüler ile seçim kazananı da görmedi bu gözler bu topraklarda. Siyaset ile ilgilenen ve seçim çalışmaları içinde bulunmuş herkes bilir ki veri toplama ve iç görü oluşturma safhası için çok geç artık. Bu süreç veri olarak önceki büyük verileri pulse aktarımlarla olgunlaştırma sürecidir. Bu vakitten sonra sıfırdan anlamlandırma yapmanın kimseye faydası olmaz.

Artık tüm aktörler için yapılması gerek tek aksiyon plazalardaki seçim merkezlerinden Twitter’a bakmak yerine, sahada kapı kapı dolaşmaktır.

Hepinize mutlu ve sağlıklı bir hafta diliyorum.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Gündem

😥 Geçtiğimiz hafta başından itibaren siber güvenlik camiasından Getir’in tüm kullanıcılarına ait kişisel, alışveriş ve ödeme verilerinin ele geçirildiği ve hackerların Getir’den 19 BTC istediğine dair haberler, örnek 5 bin kullanıcı verisiyle birlikte dolaşmaya başladı.

Getir yaptığı açıklamayla böyle bir durumun söz konusu olmadığını ve sistemlerine erişimin mümkün olamayacağını söyledi. Fakat kendinden emin olan hacker grubu bu kez 100.000’den fazla kullanıcı verisini forumlarda ücretsiz olarak paylaştı. Toplamda paylaşılacak kullanıcı verisinin 1 milyon civarı olacağı söyleniyor

Bütün bunlar olup biterken, bu kez sahibinden.com’un da bir kısım kullanıcı verisi Internet’te dolaşıma girdi.

Trajik olan durum şu ki; bu vakte kadar KVKK’ya yapılan veri ihlali bildirimlerinde Getir 5.098 kullanıcı verisinin sızdığını rapor ederken, sahibinden.com 71.422 kullanıcı için bildirim yaptı.

Şimdiden yüzbinlere varan kullanıcı verisi forumlarda dolaşıyorken bu durumu ciddiyet ve şeffaflıkla ele almak yerine, Türk tipi yaklaşımla yönetmek muhtemelen Türkiye’de olmasa bile, AB içerisindeki müşteri verileri için çok akıllıca olmayacak.

Artık her türlü verimizin pervasızca online mecralarda dolanmasına alıştık zaten, fakat regülatörler ve otoritenin bu konuda biraz daha insiyatif almaları gerekiyor.

Link >

☑️ Elon Musk Twitter’ı aldığından beri sağını solunu kurcalamaktan kullanıcıları lazerle oynatılan kedilere çevirdi.

Twitter Blue ve yeni dönemde sosyal medya platformlarının ücretli servislere dönüşme hadisesinden aralıklarla söz ediyorum.

Türkiye’de de aylık 150 TL fiyatıyla hizmete giren Blue, kullanıcı doğrulaması (mavi tik), belirli bir süre içinde twit editleyebilme, daha uzun süreli ve 1080p kalitede video yükleyebilme ve daha uzun karakterli twitler atabilme gibi servisler sağlıyor. Zaten instagram’ın da bu ücretli servis işini denediğinden söz etmiştim.

Geçtiğimiz hafta Twitter’ın 2009 yılından beri belirli profiller için verdiği onaylı hesaplara (verified) mavi tiklerin 1 Nisan itibariyle son bulacağını ve mavi tik almak isteyen kişisel hesap sahiplerinin artık Twitter Blue’yu ücreti karşılığında alması gerektiğini duyurdu.

Aynı şekilde şirketler için de verified hesap başvurularının başladığını ve şirketlerin/organizasyonların kendi belirlediği kişisel hesapları da doğrulayabileceği açıklandı. Fakat gelin görün ki kurumsal yapılar için ortalıkta dolanan rakam aylık 20.000 TL seviyesinde.

Servis çeşitlendirmesinde bunlar olurken yine geçtiğimiz hafta Elon Musk artık önerilen twitler/kişilerde sadece Twitter Blue kullanıcılarını göstereceklerini açıkladı ve Twitter’da düzenlenen anketlere sadece Blue üyelerinin oy verebileceğini de ekledi.

Daha sonra gelen tepkiler üzerine “Yok canım, takip ettiğiniz kişileri de önerilenler arasına koyacağız tabii ki” minvalinde bir açıklama daha geldi.

Bütün bunlar olmadan evvel Twitter’ın önerilen twitler algoritması iyice saçmalamaya başladı. Öyle ki birkaç gün boyunca Elon Musk’ın attığı her twit kullanıcıların önüne düştü.

Sosyal medya platformları ile ilgili algoritmaların şeffaflığı konusu sürekli bir gündemdir. Hatta daima çok anlaşılacakmış gibi “Şu algoritmaları bi açın da ne menem şeyler öneriyor bu sistemler bir görelim” diye de söylenir.

Twitter 31 Mart itibariyle önerilen twit/kullanıcıların nasıl çalıştığına dair algoritmayı GitHub üzerinde paylaştı.

Bununla birlikte bir blog yazısı ile de basit prensipler açıklandı.

Senelerdir özellikle kurumsal sosyal ağlar üzerine çalışıp bir sürü organizasyonlarda bu platformların geliştirilmesinden, çalıştırılmasına kadar her süreçte çalışmış biri olarak bu “önerilen” mevzusunun hep bir baş ağrısı olduğunu söyleyebilirim.

Bu platformlar barındırdıkları içeriğin dışında çokça ilişki de içerirler. Bu nedenle bu işlerle uğraşan tüm platformlar ekseriyetle node ve ilişkiler için kullanılan özel veritabanları (Graph) kullanılır.

Burada mühim olan yukarıdaki şemada da görülen, belirli koşullar doğrultusunda sıralama (ranking) yapan mekanizmalar.

Kendi ürünümüzde şimdiye dek aktif bir milyona yaklaşan kullanıcı sayılarında gördüğümüz akut bir durum var. Organizasyonun insanlara iletmek istediği mesajı/kişileri çok da işleyişi bozmayacak şekilde kullanıcılara göstermek. Bunları da belirli içerik tipleri/kişilere ait modellere ağırlık vererek kurgularız.

Misalen CEO bir mesaj veriyorsa herkese ulaşması gerektiğinden emin olmak isteriz.

Bilin bakalım Twitter’ın açıklanan algoritmasındaki eksik ne? :)

Link >

🤖 Yapay zeka gündemi GPT-4 önderliğinde ortalığı kasıp kavurmaya devam ederken bu hafta “Future of Life” isimli bir enstitüden yapay zeka üzerine çalışan şirketlere yönelik açık bir mektup yayımlandı.

Mektubun özü; yapay zeka uygulamalarının yaygınlaştığı bu dönem içerisindeki sosyo ekonomik etkilerin nereye varacağı ve yapay zeka yordamıyla yapılabilecek dezenformasyonun boyutları kestirilemiyor. Bu nedenle GPT-4’den daha güçlü modellere sahip yapay zeka şirketlerinin en az altı ay boyunca bu sistemlerin eğitiminin dondurulması talep ediliyor.

Bu mektubun imzacıları arasında ise Elon Musk, Steve Wozniak, Noah Harari, Evan Sharp, Chris Larsen gibi dikkat çekici isimler var.

Öncelikle çoğu teknoloji şirketinin, bilhassa bu alanda geride kalanların stratejik olarak bu isteğin lobiciliğini yapmasını anlamlı bulmak mümkün.

Öte yandan bahsedilen “dezenformasyon ve propaganda” konuları, son haftalarda karşımıza çıkan örnekleri de göz önüne alırsak, pek de görmezden gelebileceğimiz tehditler değil.

Bu konu aslında bir önce değindiğim sosyal medya platformlarının “gerçeklik” ihtiyaçlarının yeni servislerle tamamlaması konusuyla kolkola yürüyor.

Yapay zeka platformlarının önünün alınması veya buradan daha basit bir hale dönüşmesi uzak ihtimal. Fakat özgünlük eksenindeki “yeni online normlar ve kaideler” sonraki web’in yönetişim temellerini oluşturacak gibi.

Hayatımızın yeni döneminde deneyimleyeceğimiz bu “onaylanmış özgünlük” kavramı aynı zamanda güçlü devletler, şirketler ve organizasyonlar için yepyeni dezenformasyon avantajlarını da beraberinde getirecek muhtemelen. Fakat bu konu çok uzun olacağı için bir post ile geçiştirebileceğim türden değil.

Link >

💅🏻 Bir kısım Avrupa ve Türkiye tekrar seçim mevsimine girerken Facebook ve Instagram’ın bağlı olduğu ana şirket Meta AB içerisinde politik reklamlara yasak getirmeyi değerlendiriyor.

Başta Facebook’un geçmişteki seçim manipülasyonlarının baş aktörlerinden olması sebebiyle Meta’nın bu alandaki sicili oldukça bozuk. Öyle ki Facebook’un bugünkü durumumunu; işi bittikten sonra suya atılmış bir cinayet silahı gibi nitelendirmek mümkün.

Bütün bu öğrenilmiş derslerle birlikte, zamanla Avrupa Birliği zamanla, siyasi kampanyaların sosyal medya platformlarında yürütülmesi hususunda ağır yaptırımları da içeren kanun ve yönetmelikler oluşturdu.

Bugün gelinen noktada ise Meta bu kurallara uygunluk sağlamaktansa politik reklamları platformlarına almamanın daha makul olduğunu düşünmüş olacak ki AB içerisinde tüm politika içerikli reklamları yasaklama opsiyonunu değerlendirmeye başlamış.

Son rakamlara bakacak olursak politika reklamları Meta’nın toplam reklam gelirlerinin %1’ine bile tekabül etmiyor. Yani teoride bu kadar uygunluk (compliance) yatırımı ve denetimi yerine bu rakamdan vazgeçmek, finansal ve yönetimsel olarak daha akılcı.

Fakat hepimiz biliyoruz ki; Meta’nın “politika” gelirlerinin önemli bir kısmı doğrudan sattığı reklamlardan ziyade dolaylı yoldan sattığı verilerden geliyor. Bu kısım AB gibi regülasyon fetişisti bir yapı için bile oldukça komplike ve denetimi zor alanlardan.

Haliyle politika ve Meta çıkar ilişkisi dolaylı yoldan sürmeye devam edecektir.

Öte yandan, Meta’nın AB’yi “alan açmamak” suçlaması ile karşısına alacağını hiç sanmıyorum. Ne kadar maliyetli olsa da farklı alanlardaki kazanımlar ile bu denetim maliyetine katlanacağı kanaatindeyim.

Link >

🚙 TOGG, 2023 yılında T10X modeli için 12 bin araç üretimi/satışı hedeflenmişti. Artan yoğun ilgiden dolayı bu sayı 20 bin araca çıktı.

Bu 20 bin araç için TOGG web sitesi ve Trumore uygulamasından 60 bin TL’lik ön ödeme yapılarak çekilişe katılma hakkı elde etmek gerekiyordu.

28 Mart gününe kadar süren bu çekiliş sürecinde toplam 177.467 adet ön sipariş alındı. Yani yalnızca ön sipariş için toplanan bedel 10,6 milyar TL’yi buldu.

29 Mart’ta düzenlenen çekilişle de araç almaya hak kazanan 20 bin kişilik asil, 20 bin kişilik yedek liste belirlendi. Bunlar dışında kalanların yaptığı ön ödemelerin ise 15 gün içinde hesaplarına iade yapılacağı belirtilmiş.

Bu yöntem özellikle tedarik probleminin yoğun olduğu son yıllarda ve popülaritesi yüksek ürünlerde sıkça rastlanan türden.

TOGG için bundan sonraki önemli eşik bu denli farklı konfigürasyonlara sahip araçların üretim sürecinin doğru yönetilmesi, fakat bunun için de gerekli güvenli zaman ve tedarik marjları planlanmıştır diye düşünüyorum.

Link >

Haftanın Görseli

Share

Dünyanın nurtopu gibi yeni bir bankacılık/finans krizi peydah oldu.

Önce ABD’de Silicon Valley Bank ve Signature Bank ile başlayan çöküş, İsviçreli Credit Suisse ile devam ederken, İsviçre merkez bankasının Credit Suisse’i UBS ile birleştirmesi ile bir nebze bastırılmış oldu.

Bütün bunlar yaşanırken bazı yatırımcıların güvenli liman olarak gördüğü kripto araçlarına yönelimi başlayıp, Bitcoin başta olmak üzere kripto değerlerin fiyatı artarken bu kez de konvansiyonel kesimden yine Binance ekseninde ithamlar ortaya çıktı.

Bu deve güreşi durumuna sene ortasına kadar farklı politik gelişmelere de ek olarak biraz daha şahit olacağız gibi duruyor.

Öte yandan uzun süredir bahsettiğim yatırımlardaki daralma ve paraya erişimin zorluğu başta bölge şirketleri olmak üzere gittikçe genele yayılıyor.

Henüz yapay zeka destekli otonom iş gücünün de geçiş aşamasını yaşadığı bu zamanları göz önüne alırsak, yakın süreçte gelişmiş ekonomilerdeki bazı servislerin daha ucuz pazarlara yönelimindeki hacim ve çeşitlilikte artış gözlemek mümkün.

Türkiye gibi ülkeler için bu eğilim doğru kurguda iyi bir fırsat olabilir.

Sonraki “Meseleler” e kadar, hepinize mutlu ve sağlıklı bir hafta dilerim.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Share

Gündem

🤖 Open-AI geçtiğimiz hafta yeni multimodal yapay zeka platformu olan GPT-4’ü tanıttı.

Bir önceki platform olan GPT-3 175 milyar parametre desteklerken, GPT-4 170 trilyon parametreyi destekliyor.

GPT-4 formal ve informal dil algılamada daha başarılı yeteneklere sahip ve daha çok kaynaktan beslenmekte.

Görsel tanımlama yeteneği de sağlanan GPT-4, bu özellik şimdilik sadece görme engelliler için geliştirilen “BeMyEyes” uygulamasında kullanılıyor.

Ayrıca Transformer mimarisini kullanan GPT-4 image ve video oluşturabilme yeteneğine de sahip olacak.

Link >

👨🏻‍🏭 Geçtiğimiz senenin son çeyreğinden itibaren ChatGPT ekseninde çokça yapay zeka kehaneti dönüyor. Daha evvel bültende iş dünyasında doğrudan etkinin kısa ve orta vadede Microsoft’un stratejileri ekseninde oluşacağını aktarmıştım.

Microsoft şu an için OpenAI ürünlerini exclusive olarak servis edebilen ve OpenAI codebase’ine erişim sağlayabilen yegane şirket.

Bing’e entegre edilen chat botun ardından, Microsoft geçtiğimiz hafta Microsoft 365 Copilot adında Office 365’e entegre edilen yeni servisini duyurdu.

Excel, Word, PowerPoint, Outlook, OneNote ve Teams’e entegre olan servis GPT-4 modeliyle örneğin OneNote’da tuttuğunuz notlarınızdan doğrudan bir ürün sunumu, iş planı ve analizler üretebilme imkanı sağlayacak.

Verimlilik araçlarının geneline baktığımızda Office365’in geçmişten bugüne üzerine düştüğü Graph yapısı ile benzer işlere yatkın olduğu ve GPT-4 gibi bir LLM için en doğru ve bağlantılı altyapıya sahip olduğunu söylemek mümkün.

Microsoft 365 Copilot’un ne zaman ve hangi fiyatla pazara çıkacağı henüz belli değil.

Link >

🤪 OpenAI’ın GPT-4 modelini duyurmasının ertesi haftası ve Bing’in de BingGPT’yi duyurmasından altı hafta sonra, daha önce bültende de bahsettiğim Google’ın LLM botu Bard, ABD ve Birleşik Krallık’taki sınırlı sayıdaki kullanıcı grubu için kullanıma açıldı.

Fakat şu ana dek kullanıcıların yansıyan deneyimlerine bakacak olursak pek çok açıdan GPT4’den daha geride olduğunu söylemek mümkün.

Birkaç karşılaştırma makalesini paylaşıyorum:

1. The Verge

2. Tech Crunch

3. Insider

Link >

🫦 Uzaktan çalışma trendinin ardından, uzaktan sevişme de yavaş yavaş insanlığın normları arasına giriyor.

Çin menşeili bir girişim, pandemi zamanındaki kapanmalar ve azalan fiziksel temastan ilham alarak MUA adında uzaktan öpüşme transferi yapabilen bir cihaz geliştirmiş.

Çindeki uzun kapanmaları düşündüğümüzde çok da yadırgayamayacağımız bir girişim olmuş.

MUA’nın yaratıcısı Zhao Jianbo “Pandemi zamanı bir ilişkim vardı, fakat kız arkadaşımla zorunlu kapanmalar nedeniyle buluşamıyorduk” demiş.

Ürün çıktığı ilk iki haftada toplam 3.000 adet satılmış ve 20.000 adet sipariş alınmış.

Link >

🔻 Teknoloji dünyasında işten çıkarmalar son sürat devam ediyor. Meta geçtiğimiz hafta 10.000 kişiyi daha işten çıkarmıştı.

Amazon ise geçtiğimiz sene son çeyrekte yaptığı 18.000 bin kişilik işten çıkarmalara bu hafta 9.000 çalışanını daha ekledi.

Muhtemelen benzer haberleri, endüstriden zerre anlamayan bir sürü iş bilmezden; “Pandemide e-ticaret o kadar büyüdü ki, şimdi küçülüyorlar” yorumları ile alıyorsunuz.

Fakat gelin görün ki mevzu o kadar kolay değil. En basitinden Amazon’un bu sefereki işten çıkarmaları AWS’den Twitch’e kadar pek çok doğrudan teknoloji ile ilgili departmanları da kapsıyor.

Microsoft ise iki hafta evvel yapay zeka ve etik departmanında pek çok kişiyi işten çıkardığını duyurmuştu. Tahminler yakında farklı departmanlarda da bu çıkarmaların süreceğini gösteriyor.

Öte yandan Microsoft Türkiye organizasyonu ile ilgili küçülme ve bağlantılı haberler de çok nahoş. Bilhassa bir zamanlar bölge için kritik öneme sahip bir organizasyonun bugün geldiği nokta üzücü.

İşten çıkarma furyası iş listeleme servisi olan Indeed’in bile toplam iş gücünün %15’ine denk gelen 2.200 kişiyi işten çıkartmasına sebep oldu.

Oracle ise yakın zamanda satın aldığı sağlık veritabanı endüstrisinde çalışan Cerner’in çalışanlarının bir kısmını işten çıkaracağını duyurdu.

Öte yandan intel de hissedarlarına kâr dağıtabilmek için çalışanların ödemelerinde %5 ile %25 arasında değişen ücret kesintilerine gidiyor.

Bütün bunlar yaşanırken Apple’ın tüm çalışanları için haftada minimum 3 gün ofise gelme şartı getirdiği ve bu zorunluluğun giriş çıkış sistemleri ile sıkı takip edileceği duyurulurken Elon Musk da Twitter çalışanları için ofis dışı çalışmanın bir seçenek olmadığını açıkladı.

Link >

Haftanın Görseli

Dün itibariyle 14 Mayıs tarihi için belirlenen seçim kararıyla Türkiye resmen seçim maratonuna start verdi.

Ülke tarihinin en kritik seçimlerinden biri olarak nitelendirebileceğimiz bu seçimde simetrik ve asimetrik çeşitli manevralara şahit olacağımız bu dönemle ilgili olarak şimdilik öngörülen en yaygın durum bir biçimde genç seçmeni sandıktan uzaklaştırmak.

Benzerini bazı Afrika ülkelerinde yine sosyal medya üzerinden adayları itibarsızlaştırmak suretiyle gördüğümüz bu durum Türkiye’de gençlere hitap eden bazı satın alınma kabiliyeti yüksek figürler ve sonradan ortaya çıkartılan siyasetçiler yolu ile denenmekte.

Pratikte artık herhangi bir kalıp ve düşünce matematiğiyle anlaşılamayan bu kitlenin erişilebilirliği muhalefet için sandığa yönelim, iktidar için sandıktan uzaklaştırılması hususunda kritik öneme sahip.

Yakın zamanda daha çok veri, skandal ve dezenformasyon ile sürecin nasıl şekilleneceğini anlarız.

Sonraki “Meseleler” e kadar, hepinize mutlu ve sağlıklı bir hafta dilerim.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Share

Gündem

🏦 ABD 2008’den bu yana en büyük bankacılık kriziyle karşı karşıya.

California merkezli Silicon Valley Bank, geçtiğimiz hafta önce elindeki bazı menkul kıymetleri zararına satışa çıkardığını duyurdu. Hemen ardından bilançosunu desteklemek için 2.25 milyar dolarlık yeni hisse satışı yapacağını açıkladı.

Bu durum özellikle VC’lerin şirketlerin paralarını çekme tavsiyesiyle banka için daha kötü bir hal aldı. Cuma günü regülatörlerin SVB hisselerinin satışını durdurmasından sonra bankanın yeni bir alıcı veya likidite bulması imkansız hale geldi.

Silicon Valley Bank adından anlaşıldığı üzere Silikon Vadisi’ndeki start-up’lardan büyük işletmelere kadar çoğu organizasyona likidite sağladığı için krizin boyutu banka iflasından biraz daha öteki.

Sorunun temelinde ise FED’in enflasyonla mücadele için uyguladığı faiz arttırma politikası var.

Faizin neredeyse sıfıra yakın olduğu finansal ortamda bu bankaların çoğu düşük riskli hazine bonolarına yönelmişti. Fakat FED’in faiz kararları sonrası bu varlıklar hızla değer kaybetti ve bankalar gelecekteki kayıpları ile ortada kaldılar.

Bu da ABD bankacılık tarihinin ikinci en büyük banka çöküşüyle başladı.

SVB ölçeğinde bir bankanın batışının etkisi büyük oluyor. Nitekim USDC stabil coinin sağlayıcısı Circle’ın SVB’daki 3.3 milyar dolarlık riski sebebiyle normalde Amerikan Doları ile birebir aynı değer de olması gereken USDC, dolar karşısında değer kaybetti.

Link >

🙊 Meta’nın, Twitter’a rakip text tabanlı merkeziyetsiz bir sosyal medya uygulaması üzerinde çalışıldığı iddia ediliyor.

ActivityPub protokolüyle çalışan uygulamanın aynı zamanda Mastodon ile uyumlu olduğu söylentiler arasında.

P92 adıyla yürütülen proje henüz çok gizli olmakla birlikte, finalde Instagram’ın bir özelliği olarak çıkması bekleniyor.

Eğer Meta Instagram’ı bu hale sokarsa yıllar evvel Apple’ın satın alıp, hayatını sonlandırdığı sosyal ağ olan Path’e dönüştürmüş olur.

Link >

🇳🇱🇨🇳 Dünyanın en büyük yarı iletken teknolojileri üreticisi olan Hollanda merkezli ASML bu ara Çin-Hollanda ve dolayısıyla Çin-AB ilişkilerinin merkezinde duruyor.

Öncelikle konuya uzak olanlar için basit bir bilgi; eğer ki çip üreten bir şirketseniz (TSMC, Apple, Intel vb) pratikte ASML’in size satacağı yarı iletken üretim makine ve ortamlarına sahip olmanız gerekiyor.

Çin ve dünyanın geri kalanının son zamanlarda tedarik zinciri üzerinden yaşadığı deve güreşi, geçtiğimiz hafta Hollanda devletinin Çin’e yarı iletken üretimi için gerekli teknoloji ve cihazların satışını yasaklamayı planladığını duyurmasıyla bir üst noktaya vardı.

Bültende daha evvel hem AB hem ABD’nin çip üretimini Uzak Asya’dan kendi ülkelerine yönlendirme gayretlerine değinmiştim.

Çin bu durumla ilgili ilk olarak; “Hollanda devletinin Hollandalı şirketlerle Çin’in işbirliğinin önüne geçmesine sıcak bakmıyoruz” şeklinde komik bir açıklamada bulundu.

Link >

‼️ TikTok için zorlu zamanlar geri dönüyor.

Dürüst olmak gerekirse ByteDance’in geçtiğimiz haftalarda bültende bahsettiğim kullanıcı sözleşmesi değişikliği başta AB için “Beni engelleyin” diye bir çağrı niteliğindeydi.

Nitekim geçtiğimiz hafta Avrupa Birliği bir kararla bütün resmi kurumlarda çalışanlar için TikTok yasağı getirdi. AB gibi aşırı demokratik (!) bir yapıyı düşünecek olursak bu noktada verilen en sert kararlardan biri diyebiliriz.

Bütün bunların üzerine geçtiğimiz hafta bir basın konferansında FBI direktörü Christopher Wray TikTok ile ilgili olarak; "Bu, nihai olarak Çin hükümetinin kontrolünde olan bir araç ve bana göre ulusal güvenlik kaygılarıyla haykırıyor" dedi.

Amerika’da 100 milyondan fazla kullanıcısı olan TikTok, Trump zamanında da yasaklanmaya yakınken ABD’deki operasyonlarının bir ABD şirketi tarafından ortaklaşa yürütülmesi durumunda pazarda kalabileceğine kanaat getirilmişti. Hatta Oracle ile bir noktaya varıldıktan sonra seçimler ve Biden’ın gelişi bu durumu askıya almıştı.

Salı günü bir grup senatörün Biden yönetimine verdiği yetki ile artık Beyaz Saray doğrudan TikTok ve benzeri “Ulusal Güvenliğe tehdit görülen teknolojileri” yasaklayabilecek.

Şimdi bu durum tabii ki Türkiye içerisindeki bir kesim tarafından ekşisözlük başta olmak üzere farklı muhalif platformların susturulması konusunda fütursuzca “örnek vaka” olarak gösterilecektir.

Link >

😒 Rekabet Kurumu 6 Martta yayımladığı bir kararla, Twitter’ı kendilerine bildirmediğinden satın aldığı için Elon Musk’a 2022 yılında elde ettiği gayri safi milli gelirinin binde biri oranında bir ceza kestiğini ve bu cezaya hukuki yollarla itiraz edebileceğini duyurdu.

Link >

Haftanın Görseli

6 Şubat sabahı hepimizin önce büyük kaygı, ardından büyük çaresizlik ve sonrasında yoğun öfke ile bugüne geldiğimiz bir milat oldu.

Türkiye’nin daha batısında yaşayan, orta ve üst gelir seviyesine sahip “Bir şeyler doğru gitmiyor ama bizi de çok etkilemiyor” zihniyeti, birdenbire kendini derin bir çaresizlik ve yalnızlık içerisinde buldu.

Bilhassa benim gibi bölgede doğmuş ve yakını olanların bu durumla baş edebilme kabiliyeti biraz daha güç olduğu için. Hal böyleyken de, bu süre zarfında hiçbir şey olmamışcasına size bu mecradan yazmak çok da becerebileceğim bir umarsızlık değildi.

Umarım bu son olur diyeceğim, fakat ülke olarak o kadar dram bağımlısı hale getirildik ki. “E bu da bitti şimdi daha büyük neye üzüleceğiz” diye bekler olduk.

Hepinize sağlıklı bir hafta diliyorum.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Gündem

📍 Öğrendik ki halk olarak böylesine büyük bir trajedide arama kurtarmadan, yardım organizasyonuna kadar bütün süreçlerde aslında kendi göbeğimizi kesmemiz gerekiyor.

Türkiye’deki yazılım endüstrisinde emek veren yaklaşık 20.000 yazılımcı, yaşadığımız deprem felaketinin ilk anlarında sosyal medya platformlarındaki kurtarma taleplerinin toplanıp, görselleştirerek koordinasyon sağlanması ve daha sonraki süreçte de ihtiyaçların belirlenerek yardım edenlerle buluşturulmasını sağlayan deprem.io sitesini saatler içinde hayata geçirdi.

Açık Yazılım Ağı adı altında faaliyet gösteren topluluk, farklı ihtiyaçlar için farklı web uygulamalarının yanısıra bir de WhatsApp destek hattı oluşturdu.

Link >

🙈🙉🙊 Depremin ilk anlarından itibaren devlet kurumlarının müdahale ve koordinasyon eksikliği öncelikle erişebilenlerin başta Twitter üzerinden yardım çağrılarında bulunmasına sebep oldu.

Pek çok can, yine dayanışma ve farklı kurtarma gruplarının müdahalesi ile bu şekilde kurtarıldı.

Daha sonra mevcut devlet aklı kendinden beklenen bir refleksle “Devleti küçük düşürüyor” gerekçesiyle, Twitter’a erişim engeli getirerek son derece kritik sürelerdeki kritik bilginin dolaşmasına engel oldu.

Hal böyle olunca Ekşi Sözlük ekibi insiyatif alarak beklettikleri 40 bin yazar adayını bir gün içerisinde platforma dahil ederek bu çağrıların Sözlük üzerinden iletilmesini sağladı.

Elbette bu durum apartta bekleyen trol topluluğunun Sözlük’ü içerik açısından tarumar etmesine de sebep oldu.

Bütün bunlar yaşandıktan sonra 21 Şubat günü, BTK herhangi bir neden belirtmeksizin Türkiye’nin en çok ziyaret edilen web sitesi olan Ekşi Sözlük’e erişim yasağı getirdi.

İlerleyen saatlerde de Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı ve Güvenlik Müdürlüğü’nün talebi üzerine BTK’nın mahkemeye başvurarak erişim yasağı getirdiği anlaşıldı.

Ekşi Sözlük elbette içerik moderasyonu konusunda dünyanın tüm sosyal platformlarında olduğu gibi mükemmel bir sicile sahip değil. Hatta içeriğin önemli bir bölümünün son yıllarda çöpe dönüştüğü hepimizin malumu.

Fakat sırf politik doğruculuk nedeniyle Türkiye gibi bir ülkede sansür savunuculuğu yapmak nitelikli akıl tutulmasına dalalettir.

Bu kişilere tek bir sorum var, “Nasıl olur da sansür konusunda Hilal Kaplan veya Ahmet Hakan’la aynı fikirde olmayı kendinize yakıştırabiliyorsunuz?”

🤖 Önceki bültende Microsoft’un ChatGPT’yi Bing’e entegre edeceğinden söz etmiştim.

Bing mühendisleri aslında ChatBot denemelerini uzun süredir önce Cortana tabanlı bir modelle “Sydney” kod adı ile yürütüyorlardı.

Fakat OpenAI ile olan işbirliğinin geçtiğimiz yaz aylarında daha da güçlenmesi ile GPT3 modeli üzerindeki uygulama ile entegrasyon çalışmaları başladı.

Son olarak Bing’in yeni iOS ve Android uygulamaları yapay zeka destekli chatbot/asistan özellikleri ile bazı kullanıcılar için ön kullanıma açıldı.

Link >

🤑 ChatGPT furyasıyla birlikte bütün teknoloji şirketleri tek tek eteğindeki yapay zeka uygulamarını alelacele dökmeye başladı. Önce Google, Bard isimli yapay zeka destekli chatbot servisini duyurdu.

Daha sonra Meta (Facebook) LLaMA adını verdiği dil modelini tanıttı. 65 milyar parametre içeren (GPT3 de bu rakam 175 milyar) ve public verilerden beslenen modelin, GPT-3’e göre daha performanslı olduğu bazı benchmarklarla belirtilmiş.

LLaMA’ya bilhassa akademisyenler ve araştırmalar için erken erişim veren Meta’nın, yakın zamanda bir ön kullanım programı açması beklenebilir.

Link >

✅ Twitter’ın Blue servisiyle 8 dolar karşılığında kullanıcı doğrulaması (mavi tik) yapmaya başlamasının ardından Meta da bu işe uyanmış olacak ki, bu hafta yakın bir süre içerisinde Facebook ve Instagram kullanıcıları için ücretli doğrulama hizmeti vereceğini duyurdu.

Yakın bir zamanda belirli bir kısım kullanıcı için başlayacak olan servis, iOS/Android üzerinden yapılacak üyelikler için aylık 14.99$, web üzerinden yapılacak üyelikler için aylık 10.99$ olacak.

Bu noktada kullanıcılar olarak iki şeye alıştırılıyoruz artık;

1. Sosyal medya platformları öyle ya da böyle kullanıcılarından ücret alarak hayatlarına devam edecekler.

2. Apple/Google komisyonlarının doğrudan kullanıcılara yansıtılması.

Link >

Haftanın Kitabı

🫰🏻 Böyle zamanlarda sadece olanı biteni en doğru anlatabilen kitapları önermeyi tercih ediyorum.

“İnşaat Ya Resulullah” da 2016’da Tanıl Bora’nın farklı uzmanların yazılarını derleyerek çıkardığı, bugünün ekonomik, mimari ve sosyolojik özeti niteliğinde bir eser.

Kitaptan ilk uzun süredir müzisyenliği ile tanıdığım Mehmet Atlı’nın yazılarını da içerdiği için haberdar olmuştum. Kendisi aynı zamanda mimarlık alanında akademisyenlik de yapmakta.

Mutlaka okuyunuz.

Haftanın Görseli

🤡 Dark marketing parası olmasa asla yaşayamayacak bu pespayeliği de unutmayın diye koyuyorum buraya.

Bütün dünyadaki ekonomi yönetimleri pratik olarak sürekli kalp masajı ve sunni teneffüsü benimsemiş olsalar bile ağır durgunluk ne yazık ki iliklere kadar hissediliyor artık.

2023 ve ötesi yapay zekanın artık pratikte doğrudan işe etki ettiği zamanlar olacak ki, bu da daha az insan ihtiyacı demek. Sizlere her hafta ilettiğim işten çıkarma haberleri de aslında bu platformları oluşturanların kendi verimlilik hedeflerine koşma çabalarından başka bir anlam taşımıyor.

Fakat kısa vadede bu platformların sıradan endüstriler ve işlerde yaygınlaşacağı gerçeği ile artık yüzleşilmesi gerekiyor.

Bütün bunlar olurken bizimki gibi ülkelerin niteliksiz üretimin dibi ile mücadele edebilmek adına para birimini pula çevirme talepleri ve bu taleplerin karşılık bulması ürkütücü.

Sonraki “Meseleler” e kadar, hepinize mutlu ve sağlıklı bir hafta dilerim.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Subscribe now

Share Umut Aydın ile 'Meseleler'

Gündem

👋 Öncelikle artık rutin haline gelen işten çıkarma haberlerini aradan çıkaralım.

Geçtiğimiz hafta ilk Spotify 600 kişiyi işten çıkaracağını açıkladı. Coinbase de 950 kişiyi işten çıkaracağını duyurdu.

Hemen ardından IBM 3.900 kişinin işine son vereceğini açıklarken hisselerinde %2’lik bir düşüş görüldü. Bu da; toplam iş gücünün yaklaşık %1.5’ uğuna denk gelen sayının piyasa tarafından az görüldüğü anlamına geliyor. Yani “Tanrılar daha çok kurban istiyor” diyebiliriz.

Öte yandan aynı gün SAP de toplam iş gücünün %2.5’uğuna denk gelen, 3.000 kişiyi işten çıkaracağını duyurdu.

SAP bu işten çıkarmanın çoğunu CRM işindeki çalışanlardan yapacağını açıkladı.

Geçtiğimiz bültenlerde şirketlerin ayrıca bu işten çıkarmalarla çekirdek işlerine yoğunlaşacaklarından Uber’in otonom araç birimini kapatmasını örnek göstererek söz etmiştim.

Nicedir artık kullanılmaktan yıpranmış slidelar ve ezber konuşmayla “teknoloji anlatıcılığı” yapanların, farklı şeyler yazıp/söylemek için sürekli buradan içerik/görüş aparıp aktarırken bu ince detayı es geçmemelerini öneririm. Gerçekten bir şey biliyorsunuz izlenimini arttırabilirsiniz.

Bu arada geçenlerde Pragmatic Engineering ve The Software Engineer’s Guidebook ‘un yazarı Gergely Orosz ‘un geçmişten bugüne işten çıkarmalarla ilgili verileri paylaştığı bir blog yazısına denk geldim. İlgiliyseniz incelemenizde fayda görüyorum.

Link >

⚖️ ABD Adalet Bakanlığı, 8 eyalet ile birlikte Google’a muhtemelen tarihinin en büyük anti-tekel davasını açıyor.

Daha önce AB ve ABD tarafından benzer sebeplerden çokça cezaya çarptırılan Google’ın bu kez online reklam tarafındaki faaliyetleri detaylı olarak ele alınıp dava konusu edilecek.

Tahminim bu dava en az 2001 yılında Microsoft’a açılan meşhur anti tekel davası kadar ilgi çekici bir süreci ve sert sonuçları beraberinde getirecek. Bütün bu olan biteni yakında izleyeceğiz zaten.

Tabii yine ABD’deki küçük esnaf siyasetinin en önemli ismi olan Nancy Pelosi’nin (kendisini 26. sayıda da anmıştım) bu konuya olan doğrudan ilgisine bakacak olursak, bu kez de bu davanın açıklanmasından tam bir ay evvel Google hisselerini sattığını görüyoruz. Bu da bize Google’ı iyi zamanların beklemediği konusundaki somut emarelerden biri.

Link >

👓 Apple’ın yılan hikayesine dönen AR/VR cihaz işleri ile ilgili bu hafta birbirinden tamamiyle alakasız iki haber dolaşmaya başladı.

Bunlardan ilki, Apple’ın Google Glass benzeri bir akıllı gözlük projesi üzerinde uzun süredir çalıştığı. Fakat mevcut teknolojilerle istenilen niteliklerde bir ürün çıkamayacağının anlaşılması nedeniyle bu projenin süresiz olarak rafa kaldırıldığı oldu. Apple’ın stratejik olarak gündelik kullanım ve mobilite kabiliyeti yüksek bir cihaz üretme hedefinin olduğunu bildiğimiz için şaşılacak bir durum değil.

Öte taraftan Bloomberg, Apple’ın AR/VR özellikleri olan, 2 saat batarya kapasiteli bir headseti bu ilkbaharda çıkaracağını yazdı.

Bu headset Mac kullanıcıları için ayrı bir ekran olarak da kullanılabilecek. Safari, Mail ve Apple TV uygulamaları da desteklenecek.

Genel şekli aşağı yukarı yukarıdaki görseldeki gibi olması beklenen headsetin fiyatının ise 3.000 dolar seviyesinde olması öngörülüyor.

Başlangıç için bu fiyat ve teknik özellikler çok çekici gelmese bile Apple’ın bu alanda bir ürün gamı oluşturmaya başlaması kendi ekosistemi ve rakipler için önemli bir unsur.

Bu durum bir süredir durulan “Metaverse” hadiselerinin de tekrar hareketlenmesini sağlayacaktır.

Şahsi kanaatim ise henüz gaz ve toz bulutu olan içerik/uygulama tarafında Apple’ın ağırlığı AR’dan yana koyacağı yönünde.

Link >

🇧🇷🇦🇷 Brezilya ve Arjantin ortak para birimi üzerinde çalışacaklarını açıkladı.

Temelde iki ülke arasındaki ticareti daha çok canlandırmak ve ilişkileri arttırmayı hedefleyen bu plan gerçekleşirse, Euro’nun ardından yeryüzündeki en büyük ikinci para birimi paktı hayata geçmiş olacak.

Arjantin, Türkiye ile birlikte enflasyonun en yüksek olduğu ülkelerden birisi. Bunun önüne geçebilmek için de sürekli para basıyor ve yakın zamanda bu kısırdöngünün önüne geçebilecek gibi görünmüyor.

Bu girişimin daha çok Arjantin’in lehine olduğu düşünülse de, orta vadede diğer Güney Amerika ülkelerinin de potansiyel olarak dahil olmaları, dünyadaki sosyo/ekonomik değişimlere sebep olacaktır.

Link >

🚘 TOGG dijital kokpit, araç içi eğlence sistemi ve bağlantılı araç teknolojileri alanında Qualcomm ile işbirliği yaptığını açıkladı.

Snapdragon Digital Cockpit platformunun kullanılacağı araçlarda computer vision ve yapay zeka uygulamaları ile belirli bir seviyede assisted-otonom sürüş özellikleri de kullanılır mı henüz bilmiyorum.

Zaten araç üreticileri için bu alanda NVIDIA ve Qualcomm dışında makul bir seçenek de bulunmadığı için malumun ilanı oldu diyebiliriz.

Bu sayede Internet’lerde dolaşan “Çip krizini gören TOGG kendi çipini üretti” safsatalarına da son verilir diye umsam da olmayacağını da biliyorum.

Link >

🦹🏼‍♂️ Uzun süredir AI uygulamalarının veri ve öğrenim setlerinin kaynakları ile ilgili problemler yaşanacağından bahsediyorum size.

Bu hafta Internet’in en büyük görsel arşivlerinden olan Getty Images, son zamanların en popüler AI destekli görsel geliştirme aracı olan Stable Diffusion’ın geliştiricisi Stable AI’ı dava ettiğini açıkladı.

İddiaya göre Stable Diffusion, Getty Images’a ait telifli görsellerini kanuna aykırı olarak kendi platformunun eğitimi ve geliştirilmesi için kullanmış.

Öte yandan ChatGPT’nin eğitimi için kullandığı kaynaklardan; Reddit, Common Crawl, WebText, Books1, Books2 ve Wikipedia’nın aslında doğrudan telif problemlerine sahip olmasa da kaynak gösterme zorunluluğuna hasıl olacağı günler yakın gibi.

Link >

Haftanın Kitabı

📚 Daniel Susskind Oxford Üniversitesi’nde ekonomi alanında çalışan bir öğretim görevlisi. Daha çok teknoloji, otomasyon ve yapay zeka alanlarında çalışmalar yapan Susskind’i ven 2015 yılında babası Richard Susskind ile çıkardığı “The Future of The Professions” kitabı ile tanımıştım.

2020 yılında çıkardığı Çalışılmayan Bir Dünya (A World Without Book) kitabını ise sağolsunlar TTGV ekibi hediye etmişti.

İçeriğinde yine yapay zeka ve otomasyonla şekillenecek gelecekte eğitimden, üretime, kişisel becerilerden, iktisadi ve ekonomik varsayımlara kadar farklı alanlarda çıkarımları barındırıyor.

İçinde bulunduğumuz zaman dilimi ve bilhassa değişen çalışma/ekonomik koşulları anlamak için iyi bir kılavuz olabilir.

Haftanın Görseli

Geçtiğimiz haftaki yoğun iş gündemi nedeniyle Meseleler çıkmamıştı.

Bugün de seyahat nedeniyle bülten geç ulaşıyor sizlere. Lütfen kusura bakmayınız.

Son zamanlarda gündemimiz parçalanmış dünyada yeni düzenin ne olacağı.

Dünya ülkeleri bugün ortak iş yapabilme kabiliyeti olarak 30 sene önceden daha kötü bir durumdalar.

ABD’de IRA ve AB’nin IRA’ya karşı atacağı adımların yanısıra, Apple gibi ABD’nin ana şirketlerinin muhafazakarlaşması yakın vadede bizi daha enteresan günlerin beklediğinin göstergelerinden.

Öte taraftan ABD ve Çin İsviçre’de kapalı kapılar ardında yeni düzende ortak çalışabilmenin yeni yöntemlerini arıyorlar.

Bir yandan da Türkiye özelinde seçim gündemine odaklanmaya başlıyoruz.

Sonraki “Meseleler” e kadar, hepinize mutlu ve sağlıklı bir hafta dilerim.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Gündem

Türkiye’de girişimciliğin nabzını verilerle tutan startups.watch’un her yıl, bir önceki yılda girişimcilik dünyasında olanları verilerle anlatan senelik etkinliği bu hafta gerçekleşti.

Zorlu bir sene olan 2022’de dünyanın genelinde yatırımlar düşerken Türkiye de -10% bir gerileme ile payını aldı.

300 yatırım anlaşmasının yapıldığı 2022 yılında, toplam yapılan yatırım miktarı da 1 milyar 593 milyon dolar seviyesinde. Bunların içinden Getir’in 768 milyon dolarlık yatırım turunu çıkardığımızda elimizde 825 milyon dolar kalıyor.

Hadi bundan da diğer iki büyük anlaşma olan 255 milyon dolarlık Dream Games ve 121 milyon dolarlık Insider yatırımlarını da çıkaralım, elimizde 297 yatırım anlaşması için harcanan 449 milyon dolar kalıyor.

Bunu da ortalama 297 anlaşmaya eşit dağıttığımızda 1.5 milyon dolar ediyor ki bununla da bugün itibariyle Kadıköy’den bir daire alabiliyoruz.

Öte mantar gibi GSYF (Girişim Sermayesi Yatırım Fonu) kurulmuş. 2022 yılında 94 yeni GSYF kurulmuş. Bu mikro fonların artışı özellikle kurumsal şirketler için kıymetli.

İnovasyon fiyaskosundan kurtulamayan ve bütün kurumsal girişimcilik PR’ını senede bir gerçekleşen bir yarışmada, iki yıl sonra kapanacak bir şirkete birkaç yüzbin TL vererek hayatını idame ettirmeye çalışan şirketler için makul çıkış yollarından birisi.

Kısacası doğu yakasında yeni bir şey yok.

Startups.watch’un raporunu, web sitelerinden ücretsiz üye olarak indirebilirsiniz.

Link >

🇨🇳 Çin, devlet olarak Alibaba Group ve Tencent Holding’den %1’lik oranında “Altın Hisse” alımı yaptı. Bu altın hisseler sayesinde, bu şirketlerin yönetimlerinde doğrudan veto hakkı elde eden Çin Devlet yönetimi, ayrıca bu şirketlerdeki atamalar konusunda da söz sahibi olabilecek.

Daha evvel TikTok’un sahibi ByteDance ve bir diğer Çinli grup Weibo ile de altın hisse alımı prosedürünü işleten Çin, bu yolla doğrudan ve alenen şirket yönetimlerinde var olduğunu göstermiş oldu.

Bu hadiselerin duyumları çıktığı anda bu şirketler milyarlarca dolar değer kaybına uğramışlardı.

Doğu ile batı birbirinden ayrılırken ve Çin’e de artık “güvenilir” üretici/tedarikçi algısı oluşturulmaya başlanmışken, Çin’in elinde TikTok, Elektrikli Araçlar ve bataryaları ile batıda tutunmaya gayret edecektir.

Fakat TikTok’a karşı ABD daha evvel Trump yönetiminin zorladığı, fakat Biden yönetimi ile rafa kaldırılan yaptırımları tekrar gündeme getirecektir.

Eş zamanlı olarak Avrupa Birliği de bu hafta TikTok’un kullanıcı verilerinin gizliliği konusunda aksiyon alacağını tekrar belirtti. Tahminim; bunca baz kullanıcıya rağmen batı istediği taktirde o veya bu şekilde TikTok’u bitirebilme şansına sahip.

Link >

👋 (Ben bu bültene “Bu haftaki işten çıkarmalar” diye ayrı bir bölüm açsam yeridir artık. Zira sıradaki gündemi yazdığım vakitlerde Google 12.000 kişiyi işten çıkaracağını açıkladı. Bu arada Google zaten 12 Ocakta şirketlerinden biri olan Verily’nin %15’ini işten çıkaracağını açıklamıştı)

Neyse.

Anladığım o ki, Satya bu ara bütün tuşlara aynı anda basıyor.

11 Ocak’ta Microsoft önce ABD’deki çalışanları için 3 haftalık senelik izin uygulamasından vazgeçtiğini ve çalışanlarının artık “ihtiyaç duydukları kadar” izin kullanabileceklerini açıkladı. Hemen bir hafta sonra da mühendislik ve cloud ekipleri başta olmak üzere 10.000 kişiyi işten çıkaracaklarını açıkladılar.

Daha önce de bültende sıkça işlediğim Microsoft’un Activision satın alması ile birlikte şirkete yaklaşık 10.000 kişi daha dahil olacak.

Fakat bütün bu olan biteni bambaşka bir noktadan okumak gerekiyor. Zira Microsoft, özellikle AI tarafında işe alımlara da devam ediyor.

Satya Nadella bu işten çıkarma duyurusunu yaparken önemli bir hususa dikkat çekti. O da bilişim endüstrisinin yapay zeka ile birlikte başka bir platform dönüşümüne doğru hızla yöneldiği idi.

Bu dönem akıllı telefonlara geçiş kadar önemli bir değişimin başlangıcı olduğu için, organizasyonlarda da bu yeni yetenek setine uyumlu insan kaynağına daha çok yer açılması için bu işten çıkarma hareketinin yapıldığını izah etti.

Yani teknoloji endüstrisi için yeni bir yetenek dönemine girdiğimizi söylemek mümkün.

Bu arada önce de belirttiğim üzere, bu işten çıkarmalar aynı oranlarda devam edecek. Fakat verimlilik ve şirket değerleri de daha büyük oranda artacak.

Link >

📱 Çindeki çalkantılı günler nedeniyle yaşanılan tedarik zinciri problemleri ve batı ile olan ayrışmaları Apple’ı önce ABD’de kendi çip fabrikasını kurmaya (tsmc ile) itmişti.

Apple şimdi de 2024 itibariyle ürünlerinde kendi ekran komponentleri ve modem çiplerini kullanacağını açıkladı.

Apple’ın bu zamana kadar OLED ve MicroLED tarafındaki ekran tedarikçisi Samsung, modem tedarikçisi ise Qualcomm du.

Parçalanmış yeni dünya düzeninde ABD’ye dönüş ve Çin’den kurtuluş için uğraşan Apple, zaten bir kısım üretimi geçiş Vietnam ve Hindistan’a taşımıştı.

Apple Çin’e çok şey öğretti, Çin de Apple’a tabii ki. Bundan sonra neyin nasıl olacağını göreceğiz.

Link >

Haftanın Kitabı

📚 Bu hafta Twitter’ın lüzumsuz gündemlerinden biri de Hollanda’ya taşınıp ayda 3.000 euro’luk maaşı yüzünden dışarıda yemek yiyemeyip, evinin önünde kurye çarpıştıramadığından dem vuran bir bireydi.

Bu hadiseyle birlikte tekrar gidenler, kalanlar ve gidenlerin hayatı gündem oldu.

Bu vesileyle bu hafta çok uzun ve yakın dostum Evrim Kuran’ın 118 farklı ülkeden 3.253 farklı göçmenle görüşerek kaleme aldığı “Onlar Göçtü Buradan” kitabını öneriyorum.

Hem yurtdışında yaşan göçmenler, hem de göçmeyi düşünenler için muazzam bir kaynak.

Haftanın Görseli

Bu yıl özellikle Türkiye’yi yoğun bir gündem beklerken, son üç ayımı bireysel olarak Türk şirketlerinin son senelerdeki inovasyon, kurumsal girişimcilik, corporate vc ve yatırımcılıklarının sonuçlarını incelediğim görüşmeler ile geçiriyorum.

Sonuçların çok iç açıcı olmadığını söyleyebilirim. Belki geniş görüşlerimi daha sonraki sayıda paylaşma imkanı bulurum.

Hepinize mutlu bir hafta dilerim.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Share Umut Aydın ile 'Meseleler'

Subscribe now

Gündem

🤖 Önceki iki bülten evvel ChatGPT’nin diğer OpenAI ürünleri gibi muhtemelen Microsoft çatısı altında ticarileşeceğinden söz etmiştim.

Bunun üzerine; Microsoft, son zamanlarda Internetlerin en çok konuşulan OpenAI’in iki ürünü; ChatGPT ve metinden yapay zeka destekli görsel tasarımı yapan DALL-E 2’yi arama motoru olan Bing’e entegre ediyor. Microsoft’un GPT-3’ün kullanım lisansının tek sahibi olduğunu hatırlatmakta fayda var.

2011 yılında Microsoft büyük umutlarla ve paralarla Live Search’ü Bing olarak re-brand ettiği zamanki vizyon aslında konvansiyonel bir arama motoru olmaktan çok, kullanıcıların sorularına yanıt bulabileceği bir platform olmasıydı. Fakat hem kullanıcı ihtiyaçları, hem web’in o zamanki durumu ve teknolojinin bu olgunluğa erişememiş olması bu vizyonun gerçekleşmesine yardımcı olmadı.

Bu entegrasyonla birlikte ülkelerin rekabet kurulları konuya tek tek el atman Bing etrafında geniş bir trafik oluşacaktır.

Link >

🏢 2023 de beklendiği üzere tüm hızıyla işten çıkarmalara devam edilen bir sene olacak.

Önce Salesforce 2022’de işten çıkardığı 2.000 çalışanının üzerine Ocak ayının ilk günlerinde 7.000 kişiyi daha işten çıkardı ve Marc Benioff daha fazla işten çıkarmanın yolda olduğunu söyledi.

Ardından Amazon geçen senenin sonundaki 10.000 kişilik işten çıkarma hareketinin üzerine 2023’ün başında 18.000 kişiyi daha işten çıkardı.

Wall Street’deki finans kuruluşları da 2022’nin son aylarından başlayarak işten çıkarma furyasına dahil olmuşlardı.

Muhtemelen ikinci çeyrek başında reel sektörden de sık sık benzer haberleri almaya başlayacağız ve bu haberlerin Türkiye’ye yansımasını seçim sonrasında daha acı halde göreceğiz.

Link >

🌈 Yüksek enflasyondan mıdır? Resesyondan mıdır? Tedarik zinciri krizinden midir bilmem ama bu yılki CES’de beni heyecanlandıran çok fazla ürün göremedim.

En ilgi çekici olan tanıtımların başında da BMW’nin i Vision Dee modeli geldi.

BMW geçtiğimiz yıl yine CES’de beyaz, gri ve siyah tonlarda renk değiştirebilen iX konseptini tanıtmıştı.

Temelde e-ink teknolojisini kullanan bu iki modelden, i Vision Dee 32 farklı renge girebiliyor.

İçinde herhangi bir bilgi ekranı bulunmayan otomobilin tüm bilgileri arttırılmış gerçeklik desteğinin olduğu ön cama yansıtılıyor.

Bu fantastik konsept ile ilgili tek nesnel görüşüm şu ki; Türkiye dahil pek çok ülkede kanunen sabit renkte olmayan bir otomobil kullanmak yasak :)

Link >

👷🏻‍♀️ İlk kez Türkiye’den bir şirket “haftada 4 gün mesai” uygulamasına geçti. Akrilik elyaf üretimi yapan Aksa Akrilik yaptığı açıklamayla 1450 çalışanından, 200’ünün haftada dört gün çalışacağını şu şekilde duyurdu;

“İşlerinin gerektirdiği sürelerde fazla çalışma yapan ve mesai ücreti almayan çalışanlarımız, görev ve sorumluluklarını eksiksiz yaptıkları, hedeflerini tam olarak gerçekleştirdikleri sürece haftada 4 gün çalışma yapabilecekler.”

Tabii pazarlama açısından gayet makul bir hareket olsa da, pratikte dört günlük çalışma modeli zaten dünyadaki farklı endüstrilerde çokça denenip, verileri artık public olarak erişilebilen modellerden. Yani “Bir bakalım oluyor mu” demenin çok bir anlamı var mı emin değilim.

Ayrıca yine açıklamadan anladığım bu imkanın sadece bir kısım ofis çalışanına (beyaz yaka) sunulduğu yönünde.

Bu durumun dünyadaki denemelerinde ters tepen örnekler oldu. Misal aynı hakları alan üretim çalışanları (mavi yaka) ve hatta bir kısım ofis çalışanlarının dinlenilmesi için verilen bu fazladan bir günde de ek iş bulup çalışarak sonraki mesaiye daha bitik gelmeleri ABD’de rastlanan örneklerdendi. Bu nedenle bu uygulamayı sonlandıran çokça işletme de oldu.

Konunun özüne dönecek olursak; işletmelerin verimliliğini arttırmak ve çalışan bağlılığını arttırmak için ihtiyacı olan şey bir gün eksik 9-6 mesaisi değil. Tümüyle iş bazlı esnek mesai sistemine geçiş.

Bu yöntem de öncelikle hazmedilmesi, sonra uygulanması zor olduğundan pek hayata geçirilebilir değil.

Link >

🦹🏼‍♂️ Twitter 2021 senesinde API’ından kaynaklanan açıktan dolayı hacklenip, e-posta adresleri ve telefon numaralarının dahil olduğu kullanıcı bilgileri ele geçirilmişti.

Geçen yıl bu veri setlerinin bir kısmı satışa çıkmaya başlamıştı. 5.4 milyon kullanıcıya ait ilk veri seti 30.000 dolardan satılıyordu. Daha sonra 400 milyon kullanıcı profilinin bu data setinde olduğu söylendi.

Son olarak 200 milyon kullanıcı verisi yaklaşık 2 dolar karşılığında satışa çıktı.

Siz de bu açık dahil olmak üzere e-posta adresinizin hacklenen hangi platformlardan açığa çıktığını aşağıdaki linke giderek ‘;-have i been pwned? sitesindeki veritabanından sorgulatabilirsiniz.

Link >

Haftanın Kitabı

📚 Her ne kadar teknoloji yönetimi ile ilgili bir kitap gibi görünse de The Phoenix Project bir işletmedeki her kademenin kesinlikle okuması gereken eserlerden biri.

Şöyle ki; bilhassa governance, teknoloji yönetimi, değişiklik yönetimi ve optimizasyon gibi kavramlara uzak olan Türk şirketlerinde birini terfi ettirmeden ilkokul talebesi gibi okutup özetini çıkarmasını isteyeceğiniz türden dersler içeriyor.

Temelinde konvansiyonel iş yapış şeklinden rekabetçilik için dijitalleşme ve dijital kanallar oluşturma mecburiyetine giren bir işletmenin bu yolda edindikleri acı tecrübeleri içeren bir roman. Okuması da gayet keyifli.

Haftanın Görseli

İnovasyon nedir?

Bu sayı ile birlikte bu bültenin 1. yaşını da kutlamış oluyoruz.

Meseleler’in çıkış noktasını da bu vesileyle anlatmış olayım;

Tanıyanların bildiği üzere neredeyse 25 yıla yakındır bilişim sektörü yayınlarında ara ara yazarlık yaptığım için aslında bu hadise bana hiç uzak olmadı. Ezelden beri yazmanın dünyanın en hızlı ilerleyen endüstrisinde kendimi güncel tutabilmenin en doğru ve kestirme yolu olduğunu düşündüm.

Fakat asıl işim olan teknoloji geliştirme ve danışmanlık alanlarında, özellikle Türkiye’de iş dünyasında muhattap olduğum kişilerin maalesef ki çoğunun kendilerini bile ilgilendirmeyen havadisleri yalan yanlış Facebook ve WhatsApp gruplarından öğrendiğini, ciddiye aldığını ve paylaştığını acı içinde gözlemledim.

Bu vesileyle bilhassa üst düzey yöneticiler için çok kalabalık olmayan ve o hafta aralığı içinde bilmeye değer başlıkları bu bültenle paylaşmaya başladım.

Daha sonra okurlardan (ki çok geniş ve farklı bir kitle olduğunuzu belirtmem gerek) “E bu hadise bizim için ne anlama geliyor onu da yazsana” minvalinden tepkiler alınca haberlere kendi perspektifimden yorumlar da eklemeye başladım.

Bu yıl şirketimin işleri dışında takip etmem gereken bir yarış takvimi (Avrupa Le Mans Serisi) ve onun da seyahatleri eklendiği için çok yoğun geçti ve ben de inatla çevremden gelen bir editörle çalışma önerilerini dikkate almadım. Çünkü bu bültendeki bir diğer maksadım da, yazılan tüm içeriğin her türlü hatasına rağmen doğrudan benden size gitmesiydi. Bunun benim gibi işi içerik üretmek olmayan ve takvimi yoğun biri için çok zorlayıcı olacağını bilmeme rağmen kendimle bu iddiaya girmiş bulundum.

2022 başında “Ayda en az iki bülten” hedefi koymuştum ve bu hedefi sayı olarak tutturabildiğim için mutluyum.

Ne yazık ki önceki yazılarımda da sıkça söz ettiğim gibi önümüzdeki yıl bizi her açıdan büyük zorluklar bekliyor. Sizler de artık benim boşa umut pazarlamacılığı yapmayacak kadar düz biri olduğumu biliyorsunuz. Elbette her koşulda umudu muhafaza etmek kişisel olarak sizleri iyi hissettirecektir, fakat tedbirsiz umutun da bir faydası da yoktur.

Ben yine vaktim ve imkanlarım el verdiğince bu mecradan sizlere ulaşmaya devam edeceğim. Görüşlerinizi de tek tek okuyorum, hepsi çok kıymetli.

Yeni yıl münasebetiyle bu yılın son bülteni bu olacak, ancak Ocak ayının ilk haftası tekrar devam edeceğim.

Hepinize sağlıklı ve mutlu bir 2023 diliyorum.

Umut AYDIN
twitter: umutaydin
instagram: umutaydin
linkedin: /in/umutaydin

Share Umut Aydın ile 'Meseleler'

Subscribe now

Gündem

💰 Facebook (Meta), 2016 yılında Donald Trump seçimleri ve aynı yıl İngiltere’nin AB’den çıkışını oyladığı Brexit referandumu sırasında kullanıcıların kişisel bilgilerini Cambridge Analytica başta olmak üzere farklı şirketlerle paylaşması hakkında açılan davada 750 milyon dolar vererek uzlaşma yoluna gitti.

Facebook'un, Cambridge Analytica skandalı bundan birkaç yıl evveline kadar bi hayli gündem teşkil ediyordu. Facebook vaktiyle FTC’ye bu olay yüzünden 5 milyar dolar ceza ödemişti.

Link >

👮🏾 10 milyar dolarlık soygunla tarihin en büyük dolandırıcılığına imza atan kripto borsası FTX’in sahibi ve önceki CEO’su Sam Bankman-Fried bir süredir Bahamalar’da keyif sürerken, her ne hikmetse kongreye konuşacağı günden bir gün evvel apar topar tutuklanarak ABD’ye iade edildi.

Çıkarıldığı mahkemece dava tarihine kadar ailesinin yanında kaşılması koşuluyla tarihin en büyük kefalet bedeli olan 250 milyon dolar kefalet senedi istendi ve tabii ki bu bedel karşılanıp Sam Bankman-Fried mahkeme gününe kadar ev hapsine girdi.

Amerika yargı sisteminde kefalet ve senet hadisesinin binbir türlü yöntemi olduğu için neticede Bankman-Fried beş kuruş ödemeden mahkemeden çıktı.

Durum onu gösteriyor ki; FTX’in siyasetle olan yakın para ilişkileri nedeniyle bu dava çok büyütülmeden sonuçlanacak ve muhtemelen müşterilerin kayıpları bu politik bataklıktan dolayı kamu tarafından karşılanacak.

Link >

🤖 Yapay zeka, yaratıcılığın zanaatkarlık tarafında önemli bir bariyeri ortadan kaldırıyor.

Artık ne istediğini bir uygulamaya düzgün ifade edebilen herkes yapay zeka uygulamalarının limitleri doğrultusunda en iyi metinden, en güzel görsele ve muhtemelen yakında en başarılı video yapımlarına ulaşabileceksiniz.

Hem de sıfır teknik bilgi ve yetenek ile.

Bu durum yeni bir meslek doğurdu, "Prompt Engineering".

Financial Times’dan Tim Bradshaw bu konu hakkında güzel bir makale yazmış

(Benim prompt yeteneği de anca yukarıdaki kadar)

Link >

⚡ GEELY’nin markalarından olan ZEEKR, Çinli batarya üreticisi CATL ile 1000 km menzile sahip ilk elektrikli seri üretim araç olan ZEEKR 001’i 2023’de piyasaya çıkarıyor.

CATL’in aynı orandaki Tesla bataryalarından %13 daha verimli olan, sıvı soğutmalı Qilin batarya setini kullanacak olan ZEEKR 001, 10 dakikada hızlı şarj edilebilecek.

Elektrikli araç dünyası için önümüzdeki sene benzeri majör gelişmelere şahit olacağız ve 1000 km menzil 2023 itibariyle yeni standart olacak diyebiliriz.

Link >

🫱🏻‍🫲🏼 Microsoft’un zamanın Metaverse gazı ile 68.7 Milyar dolara satın almak için teklif verdiği oyun şirketi Activision Blizzard’ın satışı için önce rakipler (Sony) ve sonra ABD’de FTC ve AB’de tekel regülatörleri tek tek bu satışı engellemek üzerine uğraşıyorlar.

Microsoft da Activision Blizzard’ın tüm oyunlarının (başta Call Of Duty) en az 10 yıl boyunca daha Steam, PlayStation ve Nintendo platformunda kalmaya devam edeceğinin garantisini verdi.

Tüm dünyada tuhaf bir şekilde hükümetler harici farklı gruplar tarafından da bu satın almanın tamamlanmasının önüne geçilmek isteniyor.

Bütün bunlar olup biterken Activision Blizzard’ın 2100 çalışanı sendikalaşma yoluna gitti.

Microsoft başkanı Brad Smith için bu dönemdeki en büyük uğraş bu olacak gibi. Bunun da üstesinden gelmeyi becerirse gelecek dönemde ABD’nin politika arenasında görebiliriz kendisini.

Link >

Haftanın Kitabı

📚 Aslında bu bölümde çok popülerleşmiş eserleri paylaşmak niyetinde değildim. Bu zamanda size kalkıp size “Innovator’s Dilemma okuyun mutlaka” diyecek kadar niteliksiz görmüyorum sizleri.

Fakat doktora tezi Kocaeli Üniversitesi’nden "Ak Parti teşkilatlarının demokratik değerlere bakışı üzerine karşılaştırmalı bir analiz” olan birinin, dünyada en fazla atıf alan 4. akademisyenine laf edebildiği bir vasatlığa akademi ile ilgisi alakası olmayan ben bile kayıtsız kalmak istemedim.

2019 yılında çıkan Daron Acemoğlu ve Jamses A. Robinson’ın Dar Koridor kitabını size güçlü toplumlar ve devletlerin yolculuğu hakkında fikir sahibi olmanız için önermem, zira bu devletler ve toplumların bugünkü gerçeklikleri küreselleşme ve ucuz para zamanlarındaki imajları ile örtüşmüyor.

Fakat tarihte yaşanmış badireleri bir sonuca dayandırma koşuluna girmeden okumanızda fayda olan eserlerden.

Haftanın Görseli

Bu haftaya kadar bu bülteni yayınladığım ve Twitter’a ait Revue’nün kapatılma durumu sebebiyle bütün bülteni ve aboneleri geçtiğimiz hafta başka bir platforma aktardım. Dolayısıyla bu mailin size ulaşabilirliği konusunda bazı çekincelere sahibim. Umarım bir sorun yaşamazsınız.

Bu haftanın sonlarına doğru ülkede öğrendiğimiz yeni bir akıl dışı gündem sebebiyle eminim ki sizler de benim gibi bütün bu karanlık içerisinde başka bir işe el atmanın sessiz utancını yaşıyorsunuz.

Anayasa, kanun ve kaideler bir yana, temel insanlık değerlerinin siyasal güce dayanarak yerle yeksan edildikten sonra yaratılan “alternatif düzenlerin”, muhafazakarlaşan ülkelerdeki birinci derece propaganda söylemi olan “-E başka yerde de var örnekleri” ile dahi rasyonelize edilemeyecek hayasızlıklar okyanusuna yelkenleri açtık.

Buradan sonra alınacak yol hepimizin insiyatifinde. Ya kapalı Whatsapp gruplarında kıymeti kendinden menkul “Ah ah, vah vah” lar ile kendi aramızda vicdan mastürbasyonuna devam edeceğiz. Ya da gerçekten sesimizi bütün bu olan bitene karşı daha çok yükselteceğiz.

Hepinize mutlu haftalar diliyorum,

Umut Aydın

Gündem

🤖 OpenAI’ı duymamış olanlarınız için; OpenAI 2015 yılında Elon Musk, Sam Altman ve Ilya Sutskever gibi isimlerin 1 milyar dolarlık yatırımla kurduğu, daha sonra Reid Hoffman (Linkedin) ve Peter Thiel’in de desteğini alan. Microsoft ve Infosys’in de kurumsal desteği ile çalışan bir yapay zeka laboratuvarı.

Bugün GPT-3, Music, Dall-E gibi ürünlerin yanısıra geçen hafta bültenin açılışında söz ettiğim Github Copilot da yine OpenAI’ın Codex ürününden çıkma.

2019 yılında ise bu laboratuvar geliştirdiği teknolojileri Microsoft ile ticari pazara sunmaya başladı.

OpenAI’ın ürettiği kritik teknolojilerden bir tanesi GPT. Temelinde bir insan gibi metin üretimi yapabilen otoregresif bir dil modeli olan GPT, size girizgah yaptığınız bir metin veya tema hakkında yönlendirmeleriniz doğrultusunda bir metin oluşturabiliyor.

Geçtiğimiz hafta OpenAI, GPT-3.5 temelli bir chat bot olan ChatGPT’nin ilk betasını kullanıcılara açtı ve açıldıktan bir hafta içinde 1 milyondan fazla kullanıcı kaydı gerçekleşti.

Bir haftadır da Twitter’da ChatGPT ile edilen hasbıhalleri görmekten benim içim dışıma çıktı. İşi teknoloji olup da 175 milyar parametre içeren bir sistemden yanıt aldığına şaşıranları görmek bir bana mı tuhaf geliyor bilemiyorum.

Yapay zeka, özellikle chat botlar ile ilgili çok çalışmış ve ChatGPT’nin de altyapısı olan Azure servisleri ile haşır neşir olmuş biri olarak; dili kullanma ve tahminleme yeteneğinin bu denli geliştiğini görmek, dahası bunu Türkçe de yapabildiğine şahit olmak aylarını LUIS eğitmekle geçen biri için oldukça etkileyici elbette.

Sanırım 2016’dan beri Conversational UI ile ciddi ilgileniyor ve geleceğin burada olduğunu her fırsatta anlatıyorum. Ama ChatGPT ile “Google bitti, Amazon battı” gibi tuhaf çıkarımlar yapmak da nereden baksak tutarsızlık.

ChatGPT özelinde ise; henüz OpenAI bu ürünün genel kullanımı ile yapılabilecekler konusunda çok fikir sahibi değil, fakat tahminim yakın gelecekte özel kaynaklara erişiminin bilhassa fikri mülkiyet sebebiyle kısıtlanacağı. Nitekim Elon Musk bu hafta Twitter erişimini engelledi bile.

Haliyle ChatGPT’nin herkesin erişebileceği halinin geleceğinin, bugün olduğu gibi çok da niteliklikli verilere ulaşmadan, Wikipedia gibi açık kaynak verilerden çıkarımlar yapan bir uygulama olması ihtimali daha yüksek

Bunun dışında özellikle B2B tarafında çok fazla fırsat olabileceğini düşünüyorum. Eğer Microsoft yakın gelecekte Azure üstünden bu servisi tümüyle vermeye başlarsa değişen iş gücü için muazzam örnekler çıkabilir.

Link >

👀 Avrupa Birliği, politika ile ilgisi olmayan 18-35 yaş arası bireyleri hedefleyen, Global Gateway adında bir metaverse platformu kurdu.

Toplam 400 bin dolara mal olan projenin açılış galasına ise yalnızca 6 (yazıyla altı) kişi katıldı.

Bu bültenin takipçileri benzer uyduruk Metaverse hikayelerine zaten hakimler.

Ben de ne menem bir şeydir diyerek bu ortama bir giriş yaptım. Bana layık görülen ataçtan bozma bir avatarla ortalıkta biraz turladım.

Ortam silme sürdürebilirlik, dijitalleşme, girişimcilik ve kürsel ısınma gibi ortalama vasatlıktaki şirket/lider söylemlerinin 3 boyutlu olarak posterlere yansımış halinden ibaret.

Gündelik hayatta bu vasatlık bordroya, etkinliklere ve reklama dayalı basın bültenlerine yansıdığı için zorunlu etkileşim gerektirse de keyfe keder dijital platformlarda hayat böyle ilerlemiyor tabii ki.

Sırf bu basit örnekten feyz alarak yarınlarınızı kurtarabilirsiniz.

Link >

🗃️ Evet yine Elon Musk ve Twitter. Fakat bu kez hadise Musk öncesi Twitter.

Elon bu hafta Twitter’ın kendinden evvelki dönemde yaptığı usulsüzlükleri belgeleri ile “Twitter Files” başlığı altında kamuoyuna duyurmaya başladı. Bu dosyalar öncelikle iki gazeteci Matt Taibbi ve Bari Weiss aracılığıyla kamuoyu ile paylaşıldı.

Paylaşılan dokümanlarda Twitter’ın geçmişte bazı kişiler ve konular ile ilgili gölge engelleme (Shadow Ban) getirildiğini ekran görüntüleriyle bizlere gösteriyor.

Bu listeye giren kişilerin twitlerinin başka kullanıcıların önüne düşmesi veya trend olması engellenmiş.

Bunlardan biri Stanford Üniversitesi’nden Dr. Jay Bhattacharya, Bhattacharya Covid kapanmalarının çocukların gelişimini olumsuz etkilediğine dair fikirlerini beyan ettiği gerekçesiyle Twitter tarafından gizlice Trend Blacklist’e alınıp twitlerinin başka kullanıcılara yayılmaması sağlanmış.

Bazı kullanıcılar ise Arama Kara listesine alınıp başkaları tarafından hesaplarının aranarak bulunması engellenmiş.

İşin trajik yanı Twitter’ın bu uygulamaları zaten daha önceden tespit edilip, örnekleri ile farklı yayınlarda çıkmıştı.

Hatta o zamanki CEO, Twitter’ın kurucusu Jack Dorsey ABD senatosunda verdiği yeminli ifadede bu ve benzeri uygulamaların tümünün asılsız olduğunu söylemişti. Elon kendisini mentionladığı Twitte “Senden bile gizlemişler” dedi.

Fakat gelin görün ki, Twitter o dönemde kendilerine iletilen “Shadow Ban” özneli soruları “Kesinlikle yok” diye yanıtlarken teknik olarak yalan ifade vermiyormuş. Zira yapılan işlemin teknik olarak VF (Visibility Filtering) olarak tanımlandığı ortaya çıktı.

Elon Musk ayrıca Twitter’ın yakında çıkaracağı bir güncelleme ile kullanıcıların bu listelerde olup olmadığını göstereceğini duyurdu.

Bu noktada “madem bu uygulama var neden kaldırmıyorsun da kullanıcılara bu bilgiyi verme gereği duyuyorsun” diye düşünüyor insan.

Yakında bu listelerden çıkmak için de para isterse şaşırmamak gerek.

Link >

☕ Sadakat kartı uygulamasıyla (Starbucks Card) sürekli olarak sıfır faiz vadederek yaklaşık 1.6 milyar dolarlık müşteri mevduatı tutan ve bu özelliği ile aynı zamanda ABD’nin en büyük bankalarından biri olabilecek nitelikteki Starbucks, bu senenin başında yatırımcılarına duyurduğu NFT tabanlı sadakat uygulamasını ABD’deki müşterileri için polygon platformu üzerinden beta olarak hizmete geçirdi.

Starbucks Odyssey isimli uygulamada kahve temalı NFT’ler ile farklı deneyimlerin sunulması planlanıyor. Starbucks Rewards ile birlikte çalışacak olan Odyssey, Journey Stamps adı altında farklı pulların ve puanların toplanmasını sağlayacak.

Daha sonra bu puanlar ile sanal kahve kursları, özel etkinlikler ve seyahatlere erişim imkanı sunulacak.

NFT kavramının keriz silkelemelik ayı ve maymun resimlerinden daha öte olduğunu göstermek için güzel örneklerden biri.

Yakın gelecekte benzer başka uygulamalara da rastlayacağız.

Düşüşte olan kripto piyasalarının olumlu etkilerinden biri de, “teknolojisi için burada olan” uygulamaların yükselişi olacak şüphesiz.

Link >

🇺🇸 Hem deglobalization etkisi, hem de Çin’deki problemler nedeniyle iyice sıtkı sıyrılan Tim Cook bu hafta çip üreticisi TSMC’nin Arizona’daki açılışında Apple’ın yakın bir zaman içerisinde Amerika’da üretilen çipleri kullanmaya başlayacağını açıkladı.

Halen çip tedariğini yalnızca Taiwan’daki TSMC fabrikalarından yapan Apple, diğer tüm teknoloji donanımı üreticileri gibi bu yıl Çin’in Taiwan üzerindeki jeopolitik baskısını arttırması ile alternatif arayışlarına girmişti.

Çip üretimi bir veya birkaç şirketten öte, devletlerin stratejik olarak ele almak durumunda olduğu problemlerden biri. AB bunu “Çip İnsiyatifi” başlığı altında farklı ülkelerin birleşik yatırımları ile çözmeye çalışıyor, benzeri ABD’de senatodan alınan yetki ile yapılıyor.

Bir önceki ABD Temsilciler Meclisi Başkanı ve bu yıl Taiwan’a sürpriz bir ziyaret yaparak Çin’in sinir uçları ile oynayan Nancy Pelosi’nin eşinin bu hareketlerden evvel bu şirketlere yaptığı yatırımları da sizlere tekrar hatırlatmak isterim.

Link >

Haftanın Kitabı

📚 Bu haftaki kitap önerisi aynı zamanda Microsoft’un başkanı da olan Brad Smith’in Carol Ann Browne ile yazdığı “Tools and Weapons”.

Kitabı 2019 yılının sonunda okumuştum. Microsoft Türkiye bunun Türkçe baskısı için bir girişimde bulundu mu bilemiyorum fakat becerebiliyorsanız bu ve benzeri kitapları yazıldığı dilde okumanızı tavsiye ederim.

Kitap çoğunlukla 90’lı yılların başından itibaren Microsoft’un hukuk ve kurumsal ilişkiler yönetiminin tepesinde bulunan Smith’in, yıllar boyunca yaşadığı deneyimleri bugünün dünyasındaki örnek yansımalarıyla aktarıyor.

Brezilya’da devletin teknoloji şirketlerine koyduğu regülasyonlar nedeniyle tutuklanan Microsoft ülke müdürünün kurtarılma çabasından, Netscape ile olan meşhur anti tekel davasına kadar çoğu önemli vaka detaylı olarak işlenmiş.

Bilhassa bugün dünya genelinde yükselen muhafazakarlığın teknoloji endüstrisindeki sonuçları ile ilgili fikir edinebilirsiniz.

Haftanın Görseli

Bu hafta gülünecek bir şey yok!

Yılın son ayına girerken önümüzdeki senenin ne yazık ki bu seneyi mumla aratacak zorlukta geçeceği gerçeğini sizlere bir kez daha hatırlatmak naçizane boynumun borcu.

Çin'in ve Rusya'nın arasının biraz daha açılacağını daha evvel yazmıştım, geldiğimiz noktada bu olmakla birlikte Çin'deki durum sistemi kilitlemeye ve "deglobalization"ı hissettirmeye devam ediyor.

ABD ise büyük ekonomilerdeki yeni seçilen liderler ve politikaların daha içe dönük olmasını da fayda bilerek bu deglobalization yangınına yeni Enflasyonla Mücadele Yasası (IRA) ile benzin dökmeye hazırlanıyor.

ABD dışı üretimlerin ABD pazarına girişi için büyük engel oluşturan bu yasa, başta AB menşeili olmak üzere ABD pazarında faaliyet gösteren şirketleri zora sokacak.

Öte yandan AB'den gelen işsizlik rakamları %6.5 ile en düşük seviyeyi gösteriyor. Enflasyon rakamları da AB için düşme eğiliminde. Fakat bütün bu pembe tabloda kimsenin bakmak istemediği unsurlardan biri AB'deki enerjiden arındırılmış "çekirdek enflasyon" ki o noktada herhangi bir kıpırdama yok.

Her ne kadar zamanla çekirdek enflasyonun da düşeceği öngörülse de ben bu kış geçmeden bu öngörüye yatırım yapmanın doğru olmadığı kanaatindeyim.

Türkiye ile ilgili olumlu/olumsuz herhangi bir öngörü şu an için güç. Enflasyonu ve ekonomiyi şu an olduğundan daha kötü bir duruma sokmak hem büyük beceri istediğinden, hem de yaklaşan seçimleri de öngörerek enflasyon tarafında yavaşlama görebiliriz. Bunun işe ve pazara etkisi biraz muallak. Zira 2023'de kimse en azından seçimlere kadar kılını kıpırdatma eğiliminde olmayacaktır.

Hepinize sağlıklı ve mutlu bir hafta diliyorum.

Gündem

🤖 Microsoft'un 2018 yılında satın aldığı ve çoğunlukla açık kaynak projelerin ortaklaşa geliştirilmesi için araçlar sağlayan GitHub, 2021 yılında OpenAI'ın da desteği ile kod yazarak yazılım geliştiricilerin işlerini kolaylaştıran GitHub Copilot adında bir servis çıkardı.

Geçtiğimiz haftalarda ise bir grup açık kaynak yazılım geliştirici, GitHub Copilot'un kendi kodları dahil farklı açık kaynak projelerin kodlarını kullanarak bu servisi sağladığı ve bunun da birkaç yasa ve kullanıcı sözleşmesine aykırı olduğu gerekçesiyle GitHub'a 9 milyar dolarlık dava açtı.

Bu davanın gidişatı GPT-3 destekli üretilen içeriklerden, DALL-E ile üretilen görsellere kadar kullanıcılara açık verilerle eğitilen tüm yapay zeka platformlarını etkileyebilir.

Neticede neredeyse tümü eğitim seti olarak Internet'teki açık veri, içerik ve geliştirmelerden faydalanıyor. Tam bu esnada yapay zeka ve etik tartışmalarının başka bir boyutu ile karşı karşıyayız.

Link >

🇨🇳 Çin, 1989 yılında Tiananmen bulvarındaki gösterilerden sonra tarihinin en büyük halk ayaklanmasını yaşıyor.

Sıfır Covid politikası yüzünden gerek dünya genelindeki tedarik zincirini alt üst eden, gerekse kendi halkına karantina adı altında yapmadığı zulmü bırakmayan devlete karşı halk son bir haftadır dozunu arttıran gösterilerle sokakta.

Apple'ın ana üreticilerinden Foxconn'un fabrikalarında da şiddetli protestolar varken Apple yönetiminin çok yakın ilişkilere sahip olduğu Çin'deki olan bitenle ilgili sessiz kalması enteresanken daha tuhaf bir girişimde bulundular.

Sosyal medyanın tümüyle devlet kontrolünde olduğu ve Great Firewall isimli platformdan bütün Internet trafiğini izleyen Çin'de, protestocular bu sansürü bertaraf etmek için iOS cihazlardaki AirDrop özelliği ile doğrudan cihazdan cihaza iletişim kuruyorlarken Apple yeni yayınladığı bir güncelleme ile bu özelliğe manidar bir zamanlamada kısıtlama getirdi.

Link >

😅 Artık bir hafta da Elon Musk'ın olmadığı bir bülten çıksın istiyorum fakat kendisi pek müsade etmiyor. O sebepten ne kadar sansasyonel hadiseler yaparsa yapsın en tepeye koymuyorum en azından.

Geçtiğimiz iki hafta içinde Twitter Blue servisi ile mavi tik vermeye başlamıştı. Fakat mavi tik sahibi kullanıcılardan bazıları isimlerini bazı şirket isimleri ile değiştirip açıklamalarda bulunmaya başlayınca, bu kez gerçek şirketlerin başına borsada ağır değer kayıpları gibi talihsiz olaylar geldi.

Hal böyle olunca da Twitter apar topar bu servisi kapattı.

Twitter bu servisi, muhtemelen kimlik doğrulama işleri ile doğrudan ilgilenmemek için Apple'ın AppStore'u üzerinden satıyordu. Fakat her AppStore satışı gibi Apple da bu satışlardan %30 komisyon alıyordu.

Elon sanki daha önce bu komisyonu hiç bilmiyormuş gibi Twitter üzerinden bu durumu ağır twitlerle eleştirdi. Fakat daha sonra Apple kampüse gidip Tim Cook'la görüşünce kuyruğu kıstırıp bütün twitlerini sildi.

Apple'ın AppStore tekeli ve bazı ülkelerde farklı store'lara izin vermesi ile ilgili haberleri daha evvelki bültenlerde değerlendirmiştim.

Fakat AppStore'a ABD'de alternatif istemek Apple'ın ötesinde Federal Devlet'i de işin içerisine katmak demek. Zira bir tekel var, biliniyor, fakat hem ekonomik hem de politik olarak faydası daha fazla olduğu için ABD'de bu durum gündem bile edilmiyor.

Bu arada Twitter'la ilgili bir diğer gelişme de AB heyetinin Elon Musk ile görüşüp, özellikle içerik moderasyonu konusunda önlem alınmazsa Twitter'ı AB'de yasaklamaktan çekinmeyeceklerini belirten bir toplantı yapmaları oldu.

Link >

💸 ABD'nin tosuncuğu Sam Bankman-Fried'ın sahip olduğu FTX'in batışının ardından ilişkili şirketler de tek tek iflas açıklamaya başladı.

Sadece geçtiğimiz hafta bir diğer kripto borsası olan Bitfront ve yine FTX'le finansal alışverişi olan BlockFi da iflas açıkladılar.

Bir süre daha benzeri gelişmeleri duymaya alışmanızda fayda var. Kripto endüstrisinin belini doğrultup doğru stabil bir yola girmesi için bir süre daha zaman geçmesi gerekiyor.

Link >

⚰️ Gün geçmiyor ki otomotiv endüstrisinden bizi kahreden bir başka ölüm haberi gelmesin.

Stellantis bünyesindeki, Delta Integrale ve Stratos gibi efsane modelleri ile tanıdığımız Lancia markası 2024 yılı itibariyle artık yalnızca elektrikli otomobil üretecek.

Marka zaten 2000'li yılların başında ürettiği iki model haricinde pek bir varlık göstermiyordu.

2024-28 yılları arasında üç yeni model üretecek olan Lancia yeni Ypsilon ve Delta'yı da elektrikli olarak üretecek.

Böylelikle Lotus ve Maserati'den sonra Lancia'ya da rahmet okuyoruz.

Link >

Haftanın Kitabı

📚 Bundan kelli size her hafta bir kitap önerme gayreti içerisinde olacağım.

Başlangıçta belirttiğim gibi 2023 herkes için zorlu geçecek, o sebeple hala okumamış olanlarınız varsa George Samuel Clason'ın 1926 yılında yayınlanan "Babilin En Zengin Adamı" kitabını okumasını tavsiye ederim.

Kitap derin ekonomik öğretilerden ziyade bireysel olarak finansal yönetiminiz konusunda fikir veriyor.

Haftanın Görseli

Gündemin çoğunlukla FTX'in bitmeyen skandalları ve Elon Musk'ın Twitter'da yaptıklarından ibaret olduğu bir haftayı daha geride bıraktık.

Elon, Twitter'ın kalan çalışanlarına yolladığı son e-posta ile halen Twitter'da çalışmaya devam etmek isteyenlerin uzun mesai saatleri gibi 'hardcore' bir ortama hazırlıklı olmaları gerektiğini, buna evet diyeceklerin mail ile onaylamasını, kalanların işi bırakmasını istedi.

Daha sonra, ayrılma niyetindeki Twitter çalışanlarının şirketi sabote etmesinden korktuğu için 21 Kasım'a kadar Twitter ofislerine tüm fiziksel girişleri yasakladı.

Bu vakitten sonra bu işin belini doğrultması çok güç. Twitter'a reklam verecek bir tek aklı selim şirket/marka olduğunu sanmıyorum artık.

AB'nin de çoğunluğu kovulan içerik moderasyonu ekibi yüzünden yaşanacak kaos nedeniyle şirketin ensesinde boza pişirmeye başlaması an meselesi.

Elon Musk hadi bunu AB'ye karşı başlatacağı bir "free speech" kampanyası ile bertaraf etmeye çalıştı diyelim. Yine de finansal olarak yaşanacak dertlerin önünün alınması çok zor.

Bir noktada dönüp markalara/şirketlere "Madem benim mecramda bu kadar etkileşim alıyorsunuz, bana para vermek zorundasınız" minvalinden yapacağı bir çıkışa kadar gidecek bu işin sonu diye düşünüyorum.

Öte yandan Justin Bieber'ın 1.3 milyon dolar vererek satın aldığı BAYC NFT'sinin bugünkü fiyatının 69 bin dolara düştüğü bir piyasada NFT'lerin yeniden gündeme getirilme çabası bi hayli tuhaf. Hep birlikte bakıp göreceğiz.

Son olarak sizlerden ricam, Twitter'ın başına geleceklerden emin olmadığımız bugünlerde, eğer faydalı olduğuna inanıyorsanız bu bülteni çevrenizle paylaşıp daha çok kişinin abone olması konusunda yardımcı olmanız.

Hepinize sağlıklı ve mutlu bir hafta diliyorum.

Gündem

⚽ Nike bu hafta yaptığı Football Verse kampanyasıyla NFT/Web3 pazarına hızlı bir giriş yaptı.

Bir yıl evvel bu alandaki ilk marka hakları başvurusunu yapan Nike, daha sonra NFT girişimlerinden RTFKT'yi satın almıştı.

.SWOOSH isimli platform başta bir pazar yerine sahip olacak, virtual drop'ları da içerecek platform aynı zamanda kendini bir topluluk olarak da konumlandırma hedefinde.

Polygon desteği ile çalışacak sistem, kullanıcıların kendi cüzdanları ile NIKE-ID'lerini kullanmalarına izin verecek.

Nike bu kampanyaya başladığı gün, Adidas da apar topar Virtual Gear adında NFT'li bir şeyler tanıttı.

Zaten gebermiş olan NFT piyasasına bir tokat da çalkantılı kripto gelmişken, Nike gibi şirketlerin yaptığı suni teneffüsün pazara potansiyel etkisi tartışılır.

Link >

🚕 Bir süredir Martı'nın Martı TAG uygulamasını her yerde duyuyorsunuzdur.

Son haftalarda tanıtımını en umulmadık kişilerden bile muhtemelen para karşılığı işittiğimiz bir araç paylaşımı (Carpool) uygulaması olan Martı TAG, tabii ki Türkiye'nin en esaslı potansiyel organize suç şebekelerinden olan Taksiciler Odasını harekete geçirdi.

Amerika'da çok yaygın olan carpool hadisesi her ne kadar kültürel olarak bize pek uymasa da, bilhassa İstanbul'da Türk vatandaşlarına hizmet vermeyen taksicilerin zulmü yüzünden önemli bir potansiyele sahip.

Ulaşım alanında olabilecek her türlü iyileştirmeye mevcut iktidarın da desteği ile karşı çıkan İstanbul Taksiciler Odası, görünen o ki kriminal girişimlerine Martı ofisini basıp Oğuz Alper Öktem'i ve ailesini tehdit ederek bir yenisini eklemiş.

Öktem'i hepimiz daha evvel yaptığı röportajlardan birinde sarfettiği "Yaz devlet başa, ya kuzgun leşe" veya "Ya devlet başa ya çawani başe?" benzeri tuhaf söylemlerinden biliyoruz.

Aynı zamanda AK Parti Milletvekili Süreyya Sadi Bilgiç'in kızıyla evli olan Öktem'e taksicilerle olan mücadelesinde başarılar diliyorum.

Link >

💸 Google, tarihinde aldığı en büyük yasal ceza olan 391.5 milyon doları ödemeyi kabul etti.

2018 yılında yapılan soruşturmada Google'ın 2014 yılından beri Android kullanıcılarının cihazlarından konum bilgilerinin alınmasını kapatmış olsa bile, kendilerinin haberi olmadan başka bir hesap ayarından (Web&App activity) otomatik olarak açıp takip ettiği ortaya çıkmıştı.

Bu sebeple ABD'deki 40 eyalet, Google'a kullanıcı mahremiyetini ihlal ettiği gerekçesiyle dava açmıştı. Google bu davaya konu olan tutarın tümünü ödemeyi kabul etti.

Link >

📉 FTX'in iflasıyla birlikte şirketin finansal olarak yaptığı usulsüzlüklerin dışında, topluca yapılan orgy partilere kadar sürüyle hadise gün yüzüne çıkadursun. İflasın son etkisi FTX'in yakın desteğini alan Solana'da görüldü.

Solana'yı basit haliyle Ethereum'a rakip farklı bir blok zinciri ağı olarak düşünebilirsiniz.

Kısa bir süre evvel en büyük pazar payına sahip 5. kripto para değerini taşıyan Solana, bu olaylardan sonra yaşadığı büyük düşüşle 16. sıraya geriledi.

Sırasıyla Binance, BYBIT, Bitmex ve OKX gibi borsaların da yaptığı açıklamalarla, Solana ağı üzerindeki USDT ve USDC gibi stabil coin'leri desteklemeyeceklerini duyurmaları SOL için büyük darbe oldu.

Tether de yaptığı açıklamayla Solana ağı üzerindeki 1 milyar dolar değerindeki USDT'yi Ethereum'a taşıyacağını duyurdu.

Borsalar bir yana, bence odadaki en büyük fil Tether gibi stabil coin'ler. Borsalarla ilgili görülebilecek her türlü vakayı görüyoruz ama bugün piyasanın temeli olan stable coin'lerin başına gelebileceklerle ilgili kimsenin bir öngörüsü yok.

Ayrıca, son zamanlarda yaşadığımız hadiseler kriptonun al-sat işlerinden çok sabit varlıklara dönüşünü hızlandırabilir.

Link >

🏢 WhatsApp mağaza, restoran başta olmak üzere farklı işletmelerin uygulama içinde listelenip, aranıp, iletişim kurulabileceği yeni özelliğini beş ülkede test etmeye başladı.

Daha önceleri uygulama içerisinden ödeme fonksiyonlarını da birkaç ülkede deneyen WhatsApp bu özelliği ile koşarak SuperApp olma yolunda ilerlerken Google'ın trafiğine de göz koyuyor.

Link >

💨 Bir süre önce Porsche'nin de dahil olduğu bir yatırım turuyla Bugatti'yi alan Hırvatistan menşeili elektrikli otomobil üreticisi Rimac'ın yurt dışında 2 milyon dolara satılan modeli Nevera, kendilerine ait bir test pistinde 412 km/s'lik bir sürate ulaşarak "Dünyanın en hızlı elektrikli otomobili" ünvanını aldı.

Elektrikli otomobillerle ilgili bilhassa hazır tork avantajından dolayı sürat testlerinde astronomik dereceler görülebiliyor. Fakat bir elektrikli otomobille bu süratlere çıkabilmek özellikle pil yönetimi alanında üst seviye mühendislik gerektiriyor.

Link >

Haftanın Görseli